A auga de Betanzos, baixo a lupa: escasez, cortes e sombras sobre o Mendo

Betanzos enfróntase a un verán que puxo o seu recurso máis esencial contra as cordas. A prealerta por seca na conca do Mandeo obrigou o Concello a impór restricións de consumo, mentres segue sen aclararse a orixe dos vertidos detectados no Mendo tras a crise sanitaria de 2023. O grupo municipal do BNG esixe á alcaldesa, María Barral, medidas inmediatas para garantir o subministro e controis máis estritos sobre a calidade da auga.

Un río que baixa feble e unha comarca coa conta atrás acesa

Poucas veces concentrou a auga tanta preocupación política na comarca de Betanzos. A falta de choivas e as altas temperaturas deste verán levaron á activación da situación de prealerta por escaseza, tanto na cidade como en toda a conca do Mandeo, o río do que bebe boa parte da zona. A mermado do caudal no Mandeo e no Mendo, o seu afluente antes da confluencia en terras betanceiras, obrigou a decretar restricións en varios municipios e acendeu as alarmas entre consumidores e representantes públicos.

O Concello chegou a prohibir a enchida de piscinas e a lavaxe de coches con auga da rede municipal. Medidas que, vistas as perspectivas, poderían non quedar aí. Dende o BNG valóranse novos pasos ante a evolución dunha situación que, advirten, non é coyuntural. O seu portavoz na materia, Antón Tenreiro Ferreiro, téneo claro: escenas coma as deste verán serán unha constante no futuro e hai que estar preparados para enfrontalas.

Non parece casualidade que o nacionalismo puxese o foco neste asunto xusto agora. A organización reclama actuacións que aseguren o subministro de auga potable ao conxunto da veciñanza mentres dure a prealerta, pero tamén —e aquí está a clave— medidas de futuro que eviten os cortes de subministro cando a escaseza e o cambio climático apreten de novo. Demasiado tempo mirando cara a outro lado, vén dicir a formación, que reivindica haber demostrado unha preocupación constante pola xestión do que considera un dos recursos máis prezados do concello.

As sombras do Mendo: un arquivo xudicial que non pecha a polémica

Á escaseza súmase a outra cara do problema: a calidade da auga. E neste terreo, Betanzos arrastra unha ferida aberta dende 2023, cando a cidade viviu unha crise sanitaria con infeccións por norovirus. O Concello acudiu entón aos tribunais para aclarar se a orixe do gromo estaba nuns vertidos detectados no Mendo. A resposta xudicial chegou este verán: a Audiencia da Coruña ratificou o arquivo da denuncia ao non atopar indicios abondos para determinar que ocorreu.

Arquivo, si. Respostas, non. Esa é a lectura que fai o BNG, que pide á alcaldesa intensificar os controis e garantir a salubridade da auga que consome a poboación, poñendo fin aos vertidos que sofren os ríos do concello. A falta de probas sobre a orixe das descargas no Mendo deixa, a xuízo dos nacionalistas, unha materia pendente que a xustiza non puido resolver, pero que a administración local si debería abordar.

A ninguén se lle escapa que os dous frentes están conectados. Menos caudal significa menos capacidade de dilución e menor resiliencia dos ríos fronte a calquera contaminación. Un Mandeo e un Mendo estreitos de auga son, ademais dun risco para a billa de miles de fogares, un ecosistema máis vulnerable. A ecuación preocupa tanto como o propio recorte de consumo.