Unha columna de fume protagonista. Iso foi o que viron os veciños de Lugo nas últimas horas, cando as chamas se declararon nunha zona verde do barrio de O Carme. O lugar non é calquera: por aí discorren dous dos itinerarios con maior peso histórico da cidade, o Camiño Primitivo e a Vía Romana. Os bombeiros tiveron que desprazarse de inmediato para controlar un incendio que, polo seu emplazamento, xerou unha alarma social inmediata.
O fume que dominou o horizonte lucense
Poucas veces unha columna de fume xera tanta inquietude como cando aparece no medio do casco urbano. E iso é exactamente o que ocorreu en O Carme. Dende diferentes puntos da cidade, a columna era perfectamente visible, o que disparou as chamadas e as mensaxes nas redes sociais. A cidade amurallada, acostumada a ver fogos na lonxitude durante os meses estivais, atopouse de pronto coas chamas a unha distancia incómoda. Demasiado preto.
Os equipos de extinción traballaron nunha zona verde que, a priori, podería parecer un simple espazo arborizado máis. Pero convén lembrar o que hai nesa franxa de terreo. Por ela pasan dúas rutas cargadas de séculos de historia: o Camiño Primitivo, considerado a primeira das rutas xacobeas, e a Vía Romana, vestixio desa rede de calzadas que conectaba o Imperio. Non é un parque calquera. É un corredor patrimonial.
O Carme: un barrio coa mirada posta no pasado
A ninguén lémoselle que o barrio de O Carme ten unha personalidade propia dentro do conxunto urbano de Lugo. Historicamente ligado ao convento que lle dá nome, foi gañando peso residencial e comercial nas últimas décadas, aínda que conserva esa mestura de tradición e modernidade que tanto define aos barrios que crecen ao abrigo dunha cidade monumental. A zona verde afectada funciona como pulmón e como pasillo: espazo de paseo para os veciños e vía de tránsito para os que recorren o Camiño.
O certo é que a coincidencia xeográfica do incendio con un tramo tan simbólico multiplica a preocupación. E é que non se trata só da vexetación que poida arder, senón do que esa vexetación envuelve. Cando o lume se achega a rutas declaradas Patrimonio da Humanidade pola UNESCO, como é o caso do Camiño de Santiago nos seus diferentes ramais, o risco adquire outra dimensión. Alí está a clave da alarma.
O verán que xa esixe vixilancia
Con xullo recién estrenado, Galicia entra de lleno na temporada alta de risco de incendios. Basta con mirar os calendarios dos últimos anos para entender que as próximas semanas serán de máxima atención. A normativa autonómica establece períodos de perigo que, dependendo da comarca, poden prolongarse durante meses. Nunha provincia como Lugo, onde a masa forestal é abundante e o clima xoga ás veces en contra, a prevención convértese na mellor ferramenta.
Non é menor o dato de que o fogo aparecera tan preto do núcleo urbano. Habitualmente, os grandes incendios forestais galegos desenvolvense en zonas rurais, lonxe das cidades. Pero o de O Carme lembra que o perímetro entre o urbano e o forestal é cada vez máis difuso. As zonas verdes periurbanas, eses espazos de transición entre o asfalto e o monte, son especialmente sensibles. Un cigarro mal apagado, un cristal que fai efecto lupa ou un acto deliberado poden desencadear consecuencias difíciles de frenar.
As administracións locais e autonómicas levan anos insistindo en campañas de sensibilización. A Xunta, os concellos e as mancomunidades traballan na limpeza de monocultivos forestais, na creación de cortafuegos e na vixilancia dende puntos estratéxicos. Con todo, a implicación cidadá segue sendo fundamental. A maioría dos incendios que asolan Galicia verán tras verán teñen a súa orixe na man do ser humano, xa sexa por negligencia ou por intencionalidade.
