Comezou o 12 de agosto, arredor das 14:30, na parroquia de A Granxa (Oímbra) e non se deu por extinguido ata o 31 de agosto. En apenas tres semanas, o lume que arrasou a comarca de Monterrei converteuse no segundo maior incendio da historia de Galicia: 23.763 hectáreas calcinadas, nove municipios afectados e poboacións enteiras que aínda contan perdas materiais e recordos queimados. A A-52 quedou cortada, illando temporalmente Ourense da meseta, e a memoria colectiva da zona quedou marcada por imaxes de montes ennegrecidos e casas salvas ao fío.
Como se desatou e por que foi imparábel
O orixe foi, segundo a investigación inicial, un foco en A Granxa que atopou combustible nun verán de temperaturas elevadas e ventos fortes. A orografía da zona, con montes de pendentes pronunciadas na comarca de Monterrei, facilitou a propagación e complicou as labores de extinción. No primeiro día de combate as lapas foron tan virulentas que neutralizaron os esforzos dos equipos de terra e deixaron feridos a varios brigadistas do Concello de Oímbra; un deles, un mozo de 18 anos, sufriu queimaduras en máis do 50% do seu corpo.
A resposta despregada foi masiva. Foron mobilizados 18 técnicos, 175 axentes, 241 brigadas, 153 motobombas, ademais de maquinaria pesada como 6 palas e unidades de apoio técnico; no aire operaron 18 helicópteros e 34 avións, e contouse incluso coa intervención da UME. A pesar de todo, o lume avanzou durante case vinte días ata confluir con outro incendio en Gudín (Xinzo de Limia), ampliando o perímetro calcinado e complicando a contención.
Os danos materiais foron cuantiosos: 14.491 hectáreas de monte raso e 9.273 de arboredo, ademais de vivendas calcinadas e explotacións arruinadas. Aldeas como A Caridade (Monterrei) quedaron rodeadas polas lapas o 13 de agosto; moitas casas e vehículos foron pasto do lume, e familias como a de Samuel Vieira Justo, de 42 anos, quedáronse sen a vivenda que os seus avós ergueran e sen enxoval que acumulaban xeracións.
Relatos da batalla: rescates, veciños e feridas que quedan
No medio da devastación houbo imaxes de heroísmo e escenas que lembran a películas. O 13 de agosto, na parroquia de Santa Baia (Cualedro), tres persoas quedaron atrapadas nunha explotación gandeira. Tres axentes da Policía Nacional, un deles fóra de servizo, regresaron ao lugar despois de ser alertados polos familiares e conseguiron sacar aos atrapados entre unha densa columna de fume. A narración dese rescate —con chamadas ao teléfono e voces implorando axuda— evidencia a rapidez con que o lume puido encerrar a persoas en territorio rural mal comunicado.
Veciños e relatos locais compararon a magnitude do ocorrido con imaxes extremas. Así o sintetizou un veciño que viu quilómetros de monte consumidos: “Foi coma a bomba de Nagasaki”, resumiu, unha frase que recolle o estupor pola velocidade e amplitude do lume. Moitos dos poboadores lembran como, en cuestión de minutos, as lapas pasaban dun linde a outro empurradas por rachas imprevisibles. En aldeas próximas á fronteira con Portugal, como a citada A Caridade, o vento converteu os bosques en proxectís e as choperas e os castiñeiros —o patrimonio agrícola e cultural da comarca— quedaron reducidxs a troncos calcinados.
“Foi coma a bomba de Nagasaki”, dixo un veciño ao ver os quilómetros de monte que arderon ao redor do seu pobo.
En paralelo ao sufrimento humano producíronse escenas cotiás que dan conta da resiliencia rural. En Bousés (Oímbra) un cart
