Un incendio que comezou o 12 de agosto na parroquia de A Granxa (Oímbra) converteuse no segundo maior lume da historia de Galicia: queimou 23.763 hectáreas, afectou a nove concellos e obrigou ao corte da autovía A-52, illando temporalmente Ourense da meseta. A tráxedia deixou vivendas calcinadas, brigadistas feridos —entre eles un mozo de 18 anos con queimaduras que superan o 50% do seu corpo— e escenas de evacuación e rescate que semellaban sacadas dunha película.
Como se desencadeou e por que foi tan voraz
As chamas xurdiron pouco despois das 14:30 horas en A Granxa, pero non foi un foco illado que se puidese apagar con medios locais. As altas temperaturas, rachas de vento que empurraban a liña de lume e a orografía escarpada do monte —con pendentes pronunciadas típicas da comarca de Monterrei— converteron aquel inicio nun incendio de enorme velocidade e virulencia. En cuestión de horas, o lume avanzou sen freo e, durante días, as chamas rodearon aldeas e cruzaron estradas.
A mobilización foi masiva. Participaron 18 técnicos, 175 axentes, 241 brigadas, 153 motobombas, 6 palas, 8 unidades técnicas de apoio, 18 helicópteros, 34 avións e a Unidade Militar de Emerxencias (UME). Aínda así, fontes sobre o terreo relatan como a meteoroloxía e a topografía neutralizaron gran parte do esforzo inicial, obrigando ás dotacións a replegarse en varios momentos e a priorizar a protección de núcleos rurais e de infraestruturas como a A-52.
O lume non limitou a súa destructividade ao monte raso: arrasou 14.491 hectáreas de monte raso e 9.273 de arborado, e chegou a unirse co incendio rexistrado en Gudín (Xinzo de Limia), ampliando o perímetro e as dificultades de contención. A suma deses factores explica por que o lume tardou case vinte días en ser dado por controlado, ata a súa extinción definitiva o 31 de agosto.
Relatos de perda, rescates e resistencia veciñal
Na aldea de A Caridade, en Monterrei, as chamas sorprenderon o 13 de agosto e consumiron casas e vehículos; veciños que heredaran os seus fogares durante varias xeracións viron como se borraba de golpe o rastro físico da súa memoria familiar. Un deles, Samuel Vieira Justo, de 42 anos, perdeu a vivenda familiar construída polos seus avós e o coche no que saíra tantas veces ao campo. Hai máis historias semellantes, como a dun seu curmán de 57 anos que tamén perdeu a casa onde vivira.
A loita non foi só contra o lume senón contra o tempo e o fume. En Santa Baia (Cualedro) produciuse un rescate precipitado o 13 de agosto: tres persoas quedaran atrapadas nunha explotación gandeira e, tras varios intentos fallidos pola densidade do fume e a desorientación, axentes da Policía Nacional —un deles mesmo fóra de servizo— volveron sobre as súas pegadas para evacualos. O relato do rescate revela a dureza do escenario: chamadas telefónicas pedindo auxilio, necesidade de motobombas e a emerxencia constante dos que quedaron sen osíxeno.
“Foi como as bombas de Hiroshima e Nagasaki, os quilómetros e quilómetros de monte que hai queimado…”
Esa frase, pronunciada por Manuel Palanca, veciño dunha aldea próxima á fronteira con Portugal, resumía o impacto visual e emocional para quen viron o monte convertido nunha lingua de lume. Palanca tamén recorda como a comunidade lograra frear que as chamas entrasen na aldea: “non pasou ata a aldea porque o apagamos”, rememora, sinalando o papel clave da resposta colectiva e o apoio dos bombeiros portugueses nalgúns frentes.
E
