O mapa manda: por que a cocaína segue elixindo a Costa da Morte

Hai territorios que parecen debuxados para dúas cousas á vez: para a postal turística e para o negocio ilegal. Este tramo do litoral atlántico galego é un deles. Os seus faros, as súas areais abertas ao océano e os seus núcleos de poboación dispersos converterono hai décadas en reclamo de viaxeiros e, en paralelo, nunha porta traseira pola que entrou parte da droga que consume Europa. Catro décadas despois, a conclusión é incómoda: se a xeografía non cambia, o tráfico atopa poucos motivos para mudarse de domicilio.

O último recordatorio chegou en pleno verán. Nas primeiras horas dun luns, a intervención no areal de Arnela, en Muxía, deixou sobre a area panos con cocaína e a varias persoas privadas de liberdade. Nada nesa imaxe resulta novedoso para a zona. É a secuencia dun guion que a comarca coñece de memoria e que se sostén, segundo o diagnóstico que se repite análise tras análise, en dous alicerces: un terreo que favorece o contrabandista e unha vixilancia que chega con recursos axustados.

Unha orografía que traballa para o contrabando

A costa occidental coruñesa combina todo o que busca unha organización que quere descargar mercadoría sen testemuñas: enseadas amplas onde unha embarcación rápida pode tocar fondo, descargar e desaparecer en minutos; accesos por estrada lentos e tortuosos; néboas frecuentes; e un poboamento que deixa longos tramos de litoral practicamente sen ollos que o vixíen. Para o visitante, esas mesmas características son beleza. Para quen planifica un alixo, son loxística pura.

O método apenas necesita actualización: un buque espera afastado da costa, unha lancha semirríxida cobre o último trazo nocturno e, en ocasións, a carga balízase con localizadores para a recoller máis tarde. A orografía non se pode deter nin rexistrar; só se pode vixiar. E aí comeza o problema.

Arnela: o último capítulo dun guion repetido

O ocorrido en Muxía limítase, por agora, ao esencial: unha entrega nocturna de cocaína interceptada, varios arrestos e a incautación dunha partida cuxo volume aínda non transcendeu de forma precisa. Non hai motivo para sospeitar que o episodio elixe datas ao azar, pero o calendario convida á ironía: mentres os areais se enchen de bañistas de día, de noite seguen a prestar servizo a outra economía.

A tentación mediática é tratar cada intervención como unha vitoria illada. A lectura correcta é a contraria: cada alixo frustrado confirma que a ruta segue operativa, que alguén asume o risco porque o beneficio esperado o compensa con creces e que a costa segue considerándose, para quen decide estas operacións, un punto fiable de entrada.

Do tabaco louro ao po branco

A historia deste fenómeno en Galicia non comezou coa cocaína. Nos anos setenta, as redes de contrabando de tabaco construíron o que despois herdaría o narcotráfico: frotas, tripulacións curtidas, rutas, contactos e unha certa cultura de tolerancia local. Cando ese mercado perdeu rentabilidade, as estruturas non se disolveron: recicláronse. Primeiro co haxís procedente do norte de África, despois coa cocaína suramericana que converteu as rías galegas nunha das grandes aduanas irregulares do continente.

O Estado intentou descabezar aquel mundo con macrooperacións xudiciais a comezos dos noventa, cuxo resultado foi máis escandaloso que eficaz: máis absolucións que condenas e unha lección aprendida polas propias organizacións. Mentres tanto, a década da heroína deixou na comunidade un custo social que aínda forma parte da memoria colectiva.