O patrimonio rural ferido: un tractor abre un burato na historia dunha capela en Parga

Un susto que puido ser traxedia

O que puido ser unha desgraza de consecuencias imprevisibles saldouse con danos materiais de consideración, pero, afortunadamente, sen vítimas persoais. O suceso tivo como escenario a capela de San Xosé, un pequeno templo situado na parroquia de Parga, na comarca da Chaira. Un tractor perdeu o control e empotrouse contra o muro do edificio relixioso, provocando o derrubamento parcial dunha parede e causando estragos no altar e en varias tallas de gran valor devocional. A imaxe da estrutura, cun enorme buraco aberto na súa fachada, correu como a pólvora nas redes sociais, espertando a consternación dos veciños e a lembranza do fráxil que pode ser o legado arquitectónico do mundo rural.

O impacto non só abriu un burato físico na capela, senón que tamén removeu a conciencia colectiva dunha comunidade que ve nestes pequenos santuarios moito máis que pedras e madeira. Son puntos de encontro, testemuñas mudas de bautizos, comuñóns e despedidas, e gardiáns dunha memoria que se transmite de xeración en xeración. O altar quedou reducido a escombros, e as imaxes sagradas que o presidían xacen baixo os cascallos, agardando unha avaliación da súa posible restauración.

Resposta veciñal inmediata

A alarma saltou cando o vehículo agrícola, por causas que aínda se investigan, saíuse da vía e colisionou violentamente contra a capela. O estrondo foi escoitado polos residentes próximos, que acudiron rápidos ao lugar. O responsable da parroquia e varios fregueses foron os primeiros en chegar, atopándose cun escenario desolador: po, pedras desprendidas, o cheiro a combustible e o silencio roto polo cruxido da madeira estralada. Os veciños, con gran celeridade, comezaron a retirar manualmente os escombros para tratar de recuperar as pezas relixiosas que puidesen ter algún salvamento, mentres outros asegurábanse de que non houbese persoas atrapadas baixo os restos.

A rápida mobilización evitou que o susto inicial se convertese nunha situación de maior gravidade, pero deixou ao descuberto unha realidade incómoda: a vulnerabilidade dun patrimonio disperso, a miúdo sen medidas de protección específicas fronte a accidentes deste tipo. O condutor do tractor, ileso pero visiblemente afectado, foi asistido no lugar e posteriormente trasladado a un centro de saúde para unha revisión rutineira. Ninguén resultou ferido, pero o golpe anímico para a comunidade é profundo.

O valor simbólico dunha capela centenaria

A capela de San Xosé non é un edificio monumental nin figura nas guías turísticas principais, pero para os habitantes de Parga e a súa contorna representa unha áncora identitaria. Construída nun estilo popular galego, con muros de granito e un modesto campanario, foi durante décadas o epicentro das celebracións relixiosas e profanas. O seu altar, aínda que sinxelo, contiña tallas que foran doadas por familias do lugar ao longo de xeracións, converténdose en parte do enxoval sentimental da parroquia. Perder este legado, aínda que sexa de forma parcial, doe como unha perda familiar.

O suceso reabre o debate sobre a necesidade de inventariar e protexer estes pequenos templos que salpican a paisaxe rural galega. A miúdo esquecidos polas administracións, sobreviven grazas ao esforzo e a devoción dos veciños. As confrarías e asociacións culturais locais teñen un papel fundamental na súa conservación, pero carecen dos recursos para facer fronte a reparacións de gran envergadura que, como neste caso, poden xurdir de xeito imprevisto. O custo de restaurar unha parede, reconstruír un altar e, sobre todo, recuperar o patrimonio escultórico danado, pode ser prohibitivo para unha aldea.