Un fallo xudicial recoñeceu a responsabilidade do sistema público galego na perda irreversible dunha visión dun paciente tras unha atención deficiente no Punto de Atención Continuada (PAC) de O Barco de Valdeorras. A Sala contencioso-administrativa do Tribunal Superior de Xustiza de Galicia (TSXG) ratifica unha indemnización de 51.708 euros e obriga ao Sergas ao pago das costas da apelación, cifradas en 1.500 euros.

Cómo se desencadenó el daño: la secuencia de la atención

A historia arrinca o 18 de xuño de 2021. Mentres traballaba nunha finca, o home sufriu a entrada dun corpo estraño no ollo dereito e acudiu ao servizo de urxencias do PAC de O Barco esa mesma noite, sobre as 21:00 horas. Alí practicáronlle a proba de Seidel —utilizada para detectar perforacións corneais— e obtiveron un resultado negativo. Foi diagnosticado cunha úlcera corneal e pautóuselle un colirio antibiótico, sen realizar unha radiografía e sen derivalo a un centro con oftalmoloxía de garda.

Cando, ao día seguinte, o dolor ocular e a cefalea persistiron, o paciente volveu xa ao servizo de urxencias do hospital comarcal de O Barco. Nesta segunda valoración si se solicitou unha radiografía, comprobouse a axudeza visual e avisouse a un oftalmólogo de garda. O especialista detectou a presenza dun corpo estraño intraocular; unha tomografía computerizada practicada en Ourense confirmou un elemento de 7 milímetros no globo ocular.

Tras ser trasladado ao hospital de Ourense, foi intervenido de urxencia á mañá seguinte. O xesto cirúrxico non puido salvar a visión: o prognóstico foi moi desfavorable desde o principio e, nos meses seguintes, constatouse a perda completa da función visual por atrofia do ollo dereito. En xuño de 2024 recoñeceuse unha incapacidade permanente total para a súa profesión; a vía contenciosa culminou coa sentenza que agora vén de ver ratificada polo TSXG.

El razonamiento del tribunal y la responsabilidad administrativa

O xuíz de Ourense considerou que na primeira atención existiu unha «exploración netamente insuficiente» e apreciou mala praxis. Contra o argumento da administración sanitaria, que invocou falta de medios materiais no PAC, o tribunal sostén que esa carencia non xustifica unha actuación inadecuada cando os recursos necesarios existían, na súa opinión, no propio hospital comarcal ou, en defecto, no Complexo Hospitalario de Ourense. O maxistrado insistiu en que, de estimar que a exploración excedía das súas posibilidades, o facultativo do PAC debía ter ordenado a derivación inmediata.

«Non se trata dun tratamento que poida demorarse unhas horas, senón que debe ser administrado de inmediato», subliñou o tribunal, engadindo que a falta de diagnóstico e tratamento inicial permitiu que a infección aumentase.

A sentenza de apelación do TSXG, fechada a finais de xaneiro, desestimou o recurso do Sergas. Aínda que cabía recurso de casación ante o Tribunal Supremo, á data da última comprobación non consta a presentación dese recurso, polo que a resolución conserva, polo de agora, a súa firmeza relativa.

Ruralidad, accesibilidad y desigualdad en la atención sanitaria

O caso por de relevo unha tensión recurrente en Galicia: a difícil coordinación entre a atención primaria de urxencias en zonas rurais e a asistencia especializada nos centros comarcais ou provinciais. En comarcas como Valdeorras, con dispersión poboacional e pacientes que traballan no campo, o risco de lesións oculares por traumatismos con material agrícola é coñecido polos profesionais. Non obstante, este coñecemento non sempre se traduce en protocolos claros ou en derivacións áxiles.

De feito, o xuíz sinalou expresamente que un habitante do ru