José Antonio García Cotarelo, coñecido entre os seus como Pepe de Regos, faleceu deixando unha pegada discreta pero profunda na Galicia autonómica. Aínda que residiu boa parte da súa vida en Madrid, a súa vinculación con A Pontenova, e en particular co núcleo de Vilameá onde naceu, foi constante: regresos, visitas e un recoñecemento oficial como Fillo predilecto o ano pasado que plasmou ese afecto mutuo.
Un funcionario detrás dos grandes engrenaxes
A traxectoria de García Cotarelo desenvolveuse lonxe dos focos. Ingresou na Administración estatal a finais dos anos 60 e foi ocupando distintos postos en ministerios e servizos que o levaron, xa nas décadas dos 80 e 90, a desempeñar responsabilidades clave na Xunta. Entre os seus cargos figura o de secretario xeral técnico e de Relacións Institucionais da Consellería da Presidencia —posto que asumiu arredor de 1986— e, máis tarde, o de secretario xeral da Vicepresidencia, desde onde se xubilou en 2007.
As súas responsabilidades abranguían ámbitos técnicos e de deseño institucional. Poucas figuras públicas coñecen tan ben a mecánica administrativa como aquelas que, coma el, traballaron para que unha institución nacese e funcionase: normativas, circulares, manuais e deseños gráficos que contribúen á identidade dun goberno. García Cotarelo foi, segundo quen traballou con el, un dos artífices dese andamiaxe silencioso que sostén a acción pública diaria.
En vida adoitaba minimizar o seu papel. «Os anos na Xunta foron incríbeis e fixen cousas que en Madrid nunca podería», chegou a afirmar nunha entrevista o pasado ano, frase que resume o seu apego á administración autonómica e a sensación de oportunidade que lle brindou traballar en Galicia nos primeiros decenios da autonomía.
«Os anos na Xunta foron incríbeis e fixen cousas que en Madrid nunca podería»
Publicacións, imaxe e lingua: achegas menos visibles
Quizais o seu selo máis recoñecible para a cidadanía foi o seu impulso ao Servizo de Publicacións da Xunta. Ese servizo, esencial para a comunicación institucional e para a difusión de normativa e cultura, permitiu ordenar e proxectar a administración galega con criterios profesionais e, en moitos casos, apostando pola normalización do uso do galego en documentos oficiais. Quen colaborou con el lembra o seu interese pola calidade do deseño e a presentación, aspectos que consideraba tan importantes como o contido técnico.
A dualidade da súa vida —funcionario na capital do Estado pero cunha raíz firme en Vilameá— explica boa parte da súa forma de entender a política pública: menos retórica e máis feitos. En A Pontenova coñecíano pola súa proximidade e por xestos modestos; na Xunta, pola súa capacidade de traducir decisións políticas en procedementos e servizos. Non era o protagonista dos titulares, senón quen facía que eses titulares puidesen chegar a bo porto.
O recoñecemento como Fillo predilecto, entregado nun acto co alcalde Darío Campos, foi unha maneira do municipio de devolver esa lealdade. A imaxe do rexedor pontenovés imponéndolle a distinción quedou como testemuña dunha carreira que, máis alá de cargos e títulos, se cimentou na pertenza a un territorio que nunca abandonou por completo.
Un legado ligado á construción autonómica
Falar de García Cotarelo é tamén falar dos anos nos que Galicia deixou de ser só unha referencia cultural e se converteu nunha entidade política con institucións propias. Cómpre lembrar que a constitución da Xunta e o desenvolvemento das súas estruturas nos 80 e 90 esixiron tanto a vontade política como a pericia técnica de funcionarios capaces de transformar un horizonte normativo en procedementos operativos. Foi o tempo de nor
