Galicia, en el centro del litio europeo

Unha mina de litio no noroeste de España, avalada por institucións europeas, previrá extraer 17 millóns de toneladas de mineral. O proxecto, un dos máis ambiciosos do continente en materia de recursos estratéxicos, avanza co respaldo técnico de Bruxelas na plena carreira pola transición enerxética.

O litio galego xa non é só unha promesa xeolóxica. É unha aposta concreta pola soberanía industrial. A Comisión Europea inclúe o xacimento entre os proxectos prioritarios do Pacto Verde, ao consideralo clave para a cadea de subministración de baterías. Sen ese aval, dificilmente habería logrado avanzar nos trámites. Agora, co visto bo institucional, o reloxo administrativo parece acelerarse. Demasiado tempo.

Unha reserva estratéxica en plena montaña

A mina sitúase nun val do interior da provincia de Lugo, preto da comarca de Sarria. A formación xeolóxica, rica en pegmatitas, alberga concentracións de litio por encima da media europea. As prospeccións oficiais, realizadas entre 2018 e 2022, confirmaron un xacimento de cuarzo con espodumena, o mineral base para a extracción. Non é ouro, pero no século XXI vale case o mesmo.

Os técnicos estiman que as reservas poderían abastecer durante décadas as futuras fábricas de baterías no sur de Francia e no norte de Portugal. O transporte por carretera e ferrocarril xa está sendo estudado. Unha estrada comarcal, a LU-534, podería ampliarse para soportar o tráfico pesado. Os habitantes locais o saben. Vexeron pasar camións de perforación dende hai anos. Algúns asinten. Outros, en voz baixa, temen polos acuíferos.

O pulso entre desenvolvemento e sustentabilidade

O debate non é novo. En 2023, un informe do Instituto Xeolóxico e Minerario de España advertía sobre o impacto nas masas de auga subterránea. A cuenca do río Mariñas, que abastece a varios concellos, cruza a zona de estudo. Non é menor o dato: Galicia ten menos de 200 habitantes por quilómetro cadrado nesas zonas, pero a auga é intensamente aproveitada para o regadío e a gandería. Calquera alteración, por mínima que sexa, multiplícase.

As fontes municipais consultadas recoñecen que o emprego que podería xerar a mina é un incentivo. Falán de entre 200 e 300 postos directos na fase de explotación. Pero tamén recordan que o sector primario segue sendo o motor. “Aquí o solo non se vende, sé herda”, dicía hai meses un alcalde da zona. Alí está a clave. O conflito non é só técnico. É cultural.

Os ecologistas intensificaron a súa vixilancia. Desde finais de 2023, varias plataformas locais presentaron alegacións á Declaración de Impacto Ambiental. Argumentan que aínda non se avaliaron escenarios de lixiviación nin o almacenamento de residuos. O proceso de concentración do mineral xera grandes cantidades de estéril. Onde se colocará? Ninguén o sabe con certeza. O certo é que nun territorio con alta pluviosidade, como o galego, calquera vertido mal xestionado pode ter consecuencias a longo prazo.

Europa aposta forte polo litio local

O proxecto galego encaixa no plan europeo de reducir a dependencia do litio australiano, chileno ou africano. Actualmente, máis do 80% do procesado do mineral realízase en Asia. A UE quere pechar ese ciclo. Para iso, creou a European Raw Materials Alliance (ERMA), que impulsa iniciativas como esta. Convén lembrar: sen acceso ao litio, non hai transición xusta.