Unha comunidade envellecida ante unha realidade xa instalada
Galicia leva anos discutindo como soster o seu mercado laboral, os seus servizos e o seu equilibrio demográfico. Fálase do envellecemento, da falta de relevo en sectores básicos e da despoboación interior. Porén, con frecuencia pásase por alto un feito evidente: miles de persoas migrantes xa viven, traballan e sosteñen parte da actividade cotiá na comunidade, aínda que moitas o fagan atrapadas na inseguridade administrativa. A próxima regularización extraordinaria, que podería alcanzar a unhas 20.000 persoas residentes en Galicia, obriga a mirar de fronte esa contradición.
Non se trata só de papeis. Trátase de orde, de dereitos e de interese público. Unha sociedade non pode reclamar man de obra na hostalaría, nos coidados, no campo ou en determinados servizos urbanos, e ao mesmo tempo tolerar que unha parte de quen cobre esas necesidades permaneza nun limbo legal. A cuestión de fondo non é unicamente migratoria; é tamén económica, social e ética.
Durante anos, a regularización foi tratada en demasiadas ocasións como un episodio excepcional, case como unha anomalía do sistema. Pero quizais a anomalía sexa outra: ter permitido que se consolide unha bolsa de residentes sen acceso pleno á estabilidade xurídica, con todo o que iso implica para o emprego formal, o alugueiro, a atención administrativa ou a protección fronte a abusos.
Máis ca un trámite: emprego, vivenda e convivencia
A posible apertura do proceso nos próximos días devolveu o debate á esfera pública. E convén non reducilo á loxística de presentar documentos. O verdadeiro impacto medirase despois. Se miles de persoas logran regularizar a súa situación, Galicia terá que prepararse para unha integración máis completa en ámbitos que xa están tensionados: vivenda, atención municipal, escolarización, sanidade e acceso a empregos con maior protección.
Tamén haberá efectos positivos difíciles de ignorar. A regularización pode aflorar traballo somerxido, aumentar cotizacións e reducir a vulnerabilidade laboral. Nunha comunidade onde moitos empresarios repiten que faltan traballadores en determinadas actividades, a medida pode converterse nunha vía de estabilización. O problema, claro, é que esa estabilización non chega soa. Require capacidade administrativa e unha resposta coordinada de distintas institucións.
En Galicia, a experiencia demostra que cada proceso masivo acaba descargando presión sobre concellos, entidades sociais e profesionais que xa operan ao límite. Non abonda con anunciar unha vía de acceso á documentación. Cómpre acompañamento real para que o procedemento non se converta nunha carreira de obstáculos para quen menos marxe ten para perder unha cita, pagar un desprazamento ou corrixir erros formais.
A regularización non resolve por si soa a política migratoria, pero si corrixe unha parte da desorde que durante anos se deu por asumida.
Ese é o punto central. Converter unha situación irregular nunha situación recoñecida non equivale a solucionar todos os problemas. Pero si marca unha diferenza substancial: permite saír da invisibilidade administrativa e empezar a construír itinerarios de vida máis estables. E iso, para unha comunidade que necesita poboación activa e cohesión social, non é un detalle menor.
O risco da saturación institucional
Hai outra pregunta que Galicia debería facerse antes de que arranque o proceso con toda a súa intensidade: están preparadas as estruturas públicas e sociais para absorber a demanda? A experiencia en España con trámites de estranxeiría mostra un patrón coñecido: prazos axustados, incerteza inicial, avalancha de consultas e dependencia excesiva de intermediarios para entender procedementos complexos.
Cando unha regular
