26 de setembro: unha xornada que reúne política fundacional e voces creativas de Galicia
O 26 de setembro condensa no calendario galego unha combinación pouco habitual: o recordo dun momento político decisivo xunto ao aniversario de varias figuras que deixaron pegada na literatura, a pintura, a filoloxía e a vida pública do país. Repasalas permite entender, dende ángulos moi distintos, a riqueza cultural de Galicia.
1982: nace o BNG en Riazor
En 1982 clausábase en Riazor a Asemblea Constitutiva do Bloque Nacionalista Galego. Esa clausura non foi un acto máis: significou o arranque dunha das organizacións políticas máis inflúentes da Galicia contemporánea. O feito de que a asamblea constitutiva culminara nun escenario tan emblemático da Coruña outorga á data un valor simbólico que aínda resoa na vida política galega. Que unha plataforma nacida dese proceso siga sendo protagonista décadas despois fala da importancia dese exercicio de organización colectiva.
1928: Xosé Alvilares Moure, sacerdote e escritor
Tamén un 26 de setembro, pero de 1928, nacía Xosé Alvilares Moure, sacerdote e escritor galego. A súa figura representa esa dobre condición, relixiosa e literaria, que caracterizou a moitos creadores galegos, e a súa memoria permanece viva no panorama das letras do país.
1953: Xosé María Fernández Freixanes, a pintura como linguaxe
En 1953 nacía o pintor Xosé María Fernández Freixanes. A súa obra sitúaa entre os artistas plásticos galegos que souberon levar a creación pictórica máis aló do ámbito local, e o seu aniversario é unha boa desculpa para reivindicar o peso das artes visuais na cultura do país.
1955: Ricardo Varela Sánchez, a política como servizo
O ano 1955 trouxo ao mundo a Ricardo Varela Sánchez, político galego. A súa traxectoria súmase á lista de quen dedicou parte da súa vida á xestión do público, recordando que as efemérides políticas non son só as dos grandes hitos colectivos, senón tamén as das persoas que os encarnan.
1960: Silvia Gaspar Porras, filoloxía e tradución
Nacida en 1960, Silvia Gaspar Porras é filóloga e tradutora galega. O seu traballo pon de relevo un pilar moitas veces silencioso de calquera cultura: o traballo dos que estudan a lingua e trasladan entre idiomas palabras e ideas, facendo posible que a literatura e o pensamento circulen máis aló das súas fronteiras orixinais.
1969: Xurxo Sierra Veloso, a escritura como oficio
Finalmente, en 1969 nacía o escritor Xurxo Sierra Veloso. A súa voz insírese nunha xeración de autores galegos que mantiveron viva a creación literaria na lingua propia, demostrando que a escritura en galego segue sendo un espazo de renovación e de futuro.
Un día para mirar atrás e cara adiante
Entre a clausura desa asamblea constitutiva en Riazor e os aniversarios dun sacerdote escritor, un pintor, un político, unha filóloga e un escritor, o 26 de setembro debuxa un mapa variado do facer colectivo galego. Efemérides como estas non son só datas: son recordatorios de que a cultura e a política dun país constrúense con nomes concretos, vocacións diversas e un compromiso compartido coa lingua e a terra.
Fonte das efemérides: Wikipedia en galego — 26 de setembro.