Axuste na matrícula universitaria galega ante o afundimento demográfico

A Xunta planea revisar o mínimo de alumnos esixido para manter graos universitarios en Galicia. O descenso de mozos matriculados obriga a Educación a reformular un modelo pensado para cifras que xa non existen. O novo limiar podería marcar o futuro de varias titulacións, nun contexto de caída demográfica e debate sobre a oferta académica.

Menos mozos, máis presión sobre o sistema universitario

As cifras de matrícula nas universidades galegas levan anos debuxando unha pendente descendente. Quen bote unha ollada ás aulas da Facultade de Filoloxía de Santiago, ou percorra os corredores da Escola de Enxeñaría Forestal en Pontevedra, percíbeo sen necesidade de consultar estatísticas. Os últimos datos oficiais ratifican a tendencia: a comunidade perdeu miles de estudantes de novo ingreso en menos dunha década.

Un alto cargo do ámbito educativo autonómico admite que manter o actual número mínimo de inscritos por titulación resulta inviable. As regras establecían ata agora un limiar base para garantir a viabilidade dos graos, pero ese listón deseñouse nun escenario de maior natalidade e demanda. Hoxe, a realidade é outra.

«Os números non cadran», recoñecen fontes universitarias. Algunhas titulacións, especialmente en humanidades ou ciencias básicas, apenas logran reunir unha vintena de alumnos en primeiro. Outros graos, como os vinculados ao sector tecnolóxico, resisten algo mellor, pero tamén senten os efectos do descenso poboacional.

O debate: axustar ou recortar a oferta

A proposta de axustar o limiar mínimo persegue evitar o peche masivo de graos considerados estratéxicos para o tecido social e económico galego. Non é menor o feito de que determinadas carreiras, aínda sendo pouco numerosas, resultan esenciais en comarcas concretas ou para sectores produtivos específicos.

Quen lembre a polémica de hai tres anos en Ferrol polo futuro da titulación de Náutica sabe do que falamos. A presión da comunidade local e do empresariado impediu daquela a desaparición dun grao con baixa matrícula, pero de importancia clave para a industria portuaria galega.

Agora a Xunta recoñece a necesidade de flexibilidade. Un responsable do sector universitario subliña que o obxectivo é preservar a diversidade da oferta sen perder de vista a eficiencia. «Ninguén quere unha universidade de mínimos, pero tampouco podemos manter graos pantasma», comenta con certa resignación.

Contexto demográfico e novos retos tecnolóxicos

Poucas veces a cuestión demográfica pesara tanto na axenda educativa galega. A comunidade, cunha das taxas de envellecemento máis altas do Estado, afronta un futuro con menos mozos e unha competencia crecente por atraer talento. Abonda con mirar os informes do Instituto Galego de Estatística: a proxección para dentro de cinco anos é aínda máis sombría.

En paralelo, a Consellería prepara unha lei para regular o uso de tecnoloxías emerxentes nas aulas, desde a intelixencia artificial ata os teléfonos móbiles. Non parece casualidade que ambas as dúas axendas se crucen neste momento. A adaptación, din en San Caetano, é a única vía para que o sistema non quede obsoleto.

Cómpre lembrar que a presión polos recursos non só é académica. Menos alumnado implica menos financiamento estatal, menos actividade nas cidades universitarias e, a medio prazo, menos profesionais cualificados para o tecido produtivo local. A cifra fala por si soa: Ourense, por exemplo, perdeu case un 20% do seu alumnado de grao nunha década.