Alfredo Bryce Echenique, o novelista peruano radicado en España, finou recentemente; a súa morte reaviva anécdotas sobre os seus gustos persoais, entre elas a curiosa polémica sobre se tomaba ou non Cacaolat. Un reportaxe recente recolleu a imaxe dun autor de moda que supostamente bebía aquel chocolate, pero colegas e amigos recordan que Bryce prefería bebidas alcohólicas e cócteles, rasgo que se inseriu tanto na súa vida pública como na anécdota literaria que o rodeou. A súa traxectoria literaria, alabada por unha prosa á vez lixeira e profunda, quedou tamén marcada por controversias que afectaron o seu prestixio nos últimos anos. A pugna entre a imaxe pública e as lembranzas persoais é, en último termo, outra peza máis na biografía dun escritor inclasificable.
A mención ao Cacaolat xurdiu nunha entrevista recente que circulou nos medios, pero quen trataron a Bryce de cerca ofrecen versións distintas: para moitos, ese chocolate non formaba parte dos seus hábitos. O escritor foi, no seu momento, unha figura central das letras hispanas, autor de novelas moi lidas e traducidas; con todo, a súa carreira tamén se viu empañada por acusacións de plaxio que alimentaron debates sobre o seu legado. A pesares diso, son as historias persoais, as que mesturan timidez e brillantez, as que máis circularon tras o seu falecemento. Esas escenas dan conta dun home contradictorio, capaz da graza máis amable e do xesto máis cotián.
Unha das anécdotas máis citadas, contada polo propio Bryce en charlas públicas, remite á súa timidez patolóxica: en reunións concorridas aseguraba escoitar un tintineo de campás que o perturbaba. Co tempo explicou que ese ruído non era outra cousa que o repiqueteo do xeo no vaso do whisky co que tentaba templar os seus nervos. A imaxe dun escritor sensible e nervioso, buscando consolo nunha copa, contrasta coa dunha figura literaria impoñente no escenario. Esa confesión axudou a perfilar a idea dun home vulnerable tras a fachada elegante.
Outro recordo recurrente sitúa a Bryce en A Coruña, onde o entrevistaron anos despois do seu esplendor literario: apareceu no vestíbulo do Hotel Atlántico coa roupa da noite anterior e, sen quitarse a gabardina, pediu un Bloody Mary ao mediodía para «despexarse», segundo contaron testemuñas. A escena amosa a vida nómade do autor, a súa afinidade pola nocturnidade e a tradición de tertulia que o acompañou sempre. Aquela mañá, a conversa posterior revelou que viña dunha velada longa xunto a outro escritor, o que explicaba o seu aspecto e a súa elección de bebida. Estas estampas cotiás axudan a entender por que poucos o asociaban cun batido de chocolate.
A viaxe nocturna da que volvía Bryce fíxoa, naquela ocasión, acompañado por Xosé Carlos Caneiro, con quen conversou ata o amencer sobre literatura e lecturas compartidas. A complicidade entre ambos serviu para ilustrar a dimensión comunitaria da vida literaria galega e española, onde as xornadas rematan, a miúdo, xa entrada a madrugada. Ese tipo de encontros son os que alimentan lendas e densas memorias sobre autores que viven tanto da súa obra como da súa vida social. No caso de Bryce, a camaradería nocturna foi recorrente e formou parte da súa fisonomía pública.
Para explicar as preferencias de Bryce en canto a bebidas, o cronista recorreu ao testemuño de Pepe Esteban, amigo de longa data do peruano, quen nunha sobremesa do Café Gijón relatou unha lección aprendida de Hemingway que, segundo el, influíu nas súas costumbres. Esteban rememorou unha viaxe xuvenil ao Escorial en 1956, anécdota que ilustraba as afinidades xeracionais e o culto a certas tradicións literarias e etílicas. Non é tanto que unha anécdota explique a totalidade dun hábito, senón que estas historias contribúen a perfilar un retrato máis verosímil do escritor. En conxunto, os relatos apuntan a unha preferencia por bebidas alcohólicas fronte a refrescos ou batidos.
Nunha outra velada mencionada por testemuñas, a cea foi regada por Caballero Bonald con cava ata converter a sobremesa nun festín literario, detalle que reforza a idea dun contexto cultural onde o alcohol formaba parte dos rituais sociais. Estas escenas non pretenden glorificar excesos, senón situar a Bryce nun entorno de tertulia e complicidade intelectual. A evocación das copas e das conversacións nocturnas é tamén a evocación dun tempo e dun ambiente agora máis afastado. Son, ademais, os elementos que alimentan a memoria colectiva dun autor que foi moito máis que a súa biografía.
Ao final, a discusión sobre se bebía ou non Cacaolat é un apunte menor fronte á obra e á presenza de Bryce na literatura hispana. As súas novelas, traducidas e celebradas, seguen sendo lidas a pesares das sombras que escureceron a súa reputación en anos recentes. O que perdura, máis alá das anécdotas, é unha prosa capaz de combinar lixeireza e hondura, e a pegada dun home cuxa vida privada alimentou lendas e rencillas por igual. Á hora de lembrar a Alfredo Bryce Echenique, prevalecen tanto os seus libros como esas pequenas imaxes que axudan a comprender a complexidade da súa figura.
