A parroquia compostelana de Busto decidiu este domingo pospoñer a votación sobre a solicitude formal de segregarse de Santiago de Compostela e agregarse ao concello de Trazo. Nunha assemblea extraordinaria, uns corenta veciños outorgaron un «voto de confianza» á alcaldesa, condicionado a compromisos concretos sobre transporte e melloras nos servizos rurais, e aprobaron por unanimidade solicitar a dimisión do concelleiro de Mobilidade, Xan Duro, ademais do cese do xestor de Tussa, José Ramón Mosquera.
Decisión simbólica pero con esixencias claras
A reunión, convocada pola Asociación de Veciños Campo das Escolas, reuniu a aproximadamente 40 residentes da parroquia. O presidente do colectivo, José Antonio Montaos, explicou na assemblea que a petición de segregación —unha medida de carácter simbólico e de escaso percorrido legal— quedou aplazada para dar marxe a que a regidora, Goretti Sanmartín, cumpra unha serie de demandas históricas.
Entre as esixencias figura a garantía de que as liñas alimentadoras do entorno rural, recollidas no novo contrato de transporte urbano, inclúan parada en Busto. A alcaldesa comprometéronse a que, aínda que a chegada do autobús non figure de maneira explícita nos pliegos, o modelo do contrato —un contrato de servizos e non unha concesión— permite adaptar quilómetros e frecuencias ás necesidades detectadas tras a adjudicación.
A tensión subxacente en outra reivindicación frecuente do veciñado: que o asunto se leve ao pleno municipal para que todas as forzas políticas se pronuncien e asuman a responsabilidade publicamente. «Queremos que isto quede por escrito e non dependa de promesas puntuais», dixo Montaos na assemblea, no que foi unha condición para pospoñer a iniciativa de segregación.
«Concedemos un voto de confianza á alcaldesa, condicionado ao cumprimento dunha serie de peticións básicas formuladas xa desde hai moito tempo» —dixo José Antonio Montaos—.
Choque entre valoracións técnicas e experiencia do veciñado
A relación entre a corporación municipal e os veciños de Busto leva meses marcada por desencuentros. Desde o equipo de Raxoi trasladouse en repetidas ocasións a existencia de «dificultades técnicas» para que o autobús urbano acceda a determinados vía da parroquia; responsables municipais e de Tussa realizaron visitas nas que, segundo fontes oficiais, constataron que «os camiños están asfalto e relativamente en bo estado» e recordaron que o bus escolar realiza diariamente as rutas.
Para os veciños, porén, esas observacións non bastan. Montaos sostivo que as maniobras necesarias para o autobús e a seguridade nas paradas e xiros non foron valoradas nos pliegos do contrato, e que a presenza do bus escolar non substitúe un servizo urbano regular. Fontes do departamento de Duro apuntaron a este diario que as limitacións de maniobra foron detectadas e que a chegada da liña a Busto será «unha das primeiras cuestións» a negociar coa empresa adjudicataria unha vez concluído o proceso de contratación.
A discusión técnica non está desvinculada da política. O feito de que o novo contrato sexa un contrato de servizos —é dicir, sen liñas preestablecidas, contratando quilómetros de prestación— abre a porta a modificacións posteriores, pero tamén xera incertitude sobre como se materializarán os compromisos e en que calendario.
Antecedentes e o telón de fondo rural
Non é a primeira vez que Busto reclama igualdade nos servizos respecto ao casco urbano. Recentemente a parroquia denunciou sentirse a única zona rural do concello sen conexión ao bus urbano, unha queixa que se conecta coa axenda do chamado «Pacto polo Rural», que en anos anteriores puido como prioridades o saneamento, o abastecemento de auga e o transporte público nos concellos galegos.
A proposta de segregación e anexión a Trazo apareceu como un xesto de presión: un aviso político para visibilizar o malestar e forzar compromisos. Hai que lembrar que un proceso de segregación e anexión deste tipo non é automático; esixe informes técnicos, a vontade de ambos concellos e autorizacións no ámbito autonómico, ademais dos previstos trámites administrativos e económicos. Por iso, para moitos veciños a proposta tiña un compoñente principalmente simbólico.
No hinterland de Santiago, a cuestión do transporte rural volve a ser un barómetro de como se atiende a Galicia periférica fronte á expansión de servizos na capital. A combinación de despoboamento nas áreas rurais e a concentración de recursos no centro urbano alimenta estas tensións.
Repercusións políticas e próximos pasos
A esixencia de dimisións —a assemblea aprobou reclamar a renuncia de Xan Duro e o cese de José Ramón Mosquera— introduce un factor de inestabilidade política na xestión local da mobilidade. A falta de confirmación oficial por parte do equipo de goberno sobre posibles cambios na área de Mobilidade ou na dirección de Tussa, a petición dos veciños funciona como unha presión pública que podería cobrar relevancia se o asunto trasciende a outros barrios rurais.
Nos próximos días, os representantes vecinais insistirán en que o tema entre na orde do día da sesión plenaria municipal para que os grupos políticos se comprometan de forma explícita. Ademais, a adjudicación do novo contrato de transporte será un momento clave: a redacción final do servizo e o diálogo coa empresa adjudicataria determinarán se Busto consegue a conexión prometida ou se o conflito se enquista.
Para a alcaldesa Goretti Sanmartín, o «voto de confianza» condiciona a súa marxe de manobra: se cumpre as melloras no asfalto, abastecemento e, sobre todo, consegue que o bus chegue á parroquia, terá gañado tempo político. Se non o fai, a protesta podería reactivarse e a chamada á segregación recuperar protagonismo como ferramenta de presión.
Sexa como sexa, a asemblea de Busto serve de termómetro. Non só pon sobre a mesa problemas concretos de mobilidade e servizos, senón que tamén lembra que o debate sobre a Galicia rural e a súa conexión cos núcleos urbanos continúa sendo un asunto definitorio da política local en Compostela e a súa comarca.
Fonte: El Correo Gallego.
