A Xunta iniciou este mes a tramitación das primeiras solicitudes para o novo recoñecemento de dependencia extrema, o grao III+, que abre a porta ás axudas estatais específicas para enfermos de esclerose lateral amiotrófica (ELA). Nestes momentos hai catro expedientes en xestión en Galicia, mentres asociacións e familias esperan saber cantos afectados poderán beneficiarse de unhas prestacións deseñadas para os casos máis severos e publicadas no BOE xunto co Real Decreto 969/2025.

Como funciona a nova vía e quen pode solicitala

O Real Decreto desenvolve a adaptación do sistema de dependencia para pacientes con ELA e concreta os criterios clínicos que permiten acceder ao grao III+, destinado a pacientes que requiren apoios intensivos no seu domicilio. A Consellería de Política Social ditou unha instrución interna para axilizar a xestión e reducir trámites, co obxectivo de acelerar a resposta aos casos máis urxentes.

Segundo a instrución, poderán optar ao novo grao as persoas que cumpran polo menos dous de tres requisitos: soporte ventilatorio durante máis de oito horas ao día, inmobilidade do tren superior ou necesidade diaria de aspiración de secrecións. Eses umbrais foron cualificados pola Xunta e por algunhas asociacións como «estritos», porque dificultan o acceso a quen padecen un deterioro intenso pero non encaixan exactamente neses parámetros.

As axudas económicas que se vinculan a este recoñecemento artéllanse para sufragar servizos de atención domiciliaria ou a contratación dun asistente persoal. Para o seu cobro será necesario presentar un orzamento previo do servizo contratado; o importe máximo por beneficiario fíxase en 9.850 euros e o mínimo en 3.200 euros, cantidades que, tal e como subliñan as organizacións, nunca foran tan concretadas ata agora.

Entre os casos que ilustran a complexidade da norma está o de Manuel Rodríguez Castro, de Vigo, que aos seus 72 anos e con máis de dúas décadas de convivencia coa enfermidade segue vinculado á asociación de pacientes. Manuel, cuxa traxectoria persoal mistura supervivencia inusual e necesidades cambiantes, resume a incerteza de moitos afectados:

«Solicitaremos á Política Social o grao III+», explica Manuel, aínda que recoñece que non todos os enfermos encaixan nos novos criterios estatais.

Antecedentes e o debate sobre o alcance da cobertura

A aprobación da lei ELA e o seu desenvolvemento normativo reavivaron un debate antigo en Galicia: cando deben activarse as prestacións e ata que punto deben ser flexibles para adaptarse a unha enfermidade heteroxénea. A Xunta insiste en que o deseño aprobado polo Goberno central deixa fóra a boa parte dos pacientes, porque só ampara a quen se atopen na fase máis avanzada da enfermidade e porque liga a axuda a servizos concretos no domicilio, sen abrir o acceso ao conxunto de prestacións do sistema de dependencia.

A nivel autonómico, Galicia mantén desde hai catro anos unha liña de apoio propia que contempla axudas de ata 12.000 euros para cubrir gastos derivados da ELA —desde coidados e produtos de apoio ata reformas na vivenda— e presenta esa prestación como compatible coa axuda estatal. Ese colchón autonómico compensa en parte os baleiros que a Xunta denuncia na norma estatal, pero non elimina a necesidade dunha resposta homoxénea e áxil para os afectados.

As asociacións, entre elas Agaela, traballaron en coordinación coa Consellería para que as axudas estatais cheguen «o antes posible» a quen cumpran os requisitos. Nos seus encontros coa Secretaría Xeral, recibiron información e asesoramento para