O Consello de Ministros aprobou este 10 de marzo de 2026 un real decreto que amplía o acceso á sanidade pública para persoas inmigrantes en situación irregular en toda España. A norma, impulsada polo Executivo de Pedro Sánchez, elimina requisitos que até agora impedían a atención a parte deste colectivo e regula un procedemento áxil para garantir a asistencia inmediata. O obxectivo declarado é pechar lagunas administrativas que deixaban a algunhas persoas sen cobertura a pesar da recuperación da universalidade sanitaria iniciada polo Goberno anterior. A medida presentarase como unha resposta para evitar exclusións por falta de documentación ou probas de residencia.

A principal novidade é que o dereito á asistencia sanitaria poderá acreditarse mediante unha declaración responsable do propio solicitante, na que deberá afirmar que non ten cobertura por outra vía, que non se lle pode aplicar un dereito exportable desde outro país e que non existe un terceiro obrigado ao pago da súa atención. Esa fórmula substitúe esixencias máis ríxidas que requirían demostrar unha residencia previa de tres meses, o que na práctica deixaba fóra a persoas en situacións de alta mobilidade ou sen posibilidade de acreditar o empadroamento con rapidez.

Aínda que o empadroamento seguirá sendo o documento preferente para acreditar residencia, o real decreto amplía os medios de proba admitidos para facilitar o acceso. Entre eles figuran certificados de escolarización en centros públicos, informes dos servizos sociais, facturas de subministros como a luz ou a auga, recibos de telefonía ou internet e documentos de inscrición consular. A intención do Executivo é que a pluralidade de probas reduza os obstáculos burocráticos e permita tramitar solicitudes desde distintos puntos da Administración.

CONTENIDO PATROCINADO

Salado Golf & Beach Resort

Descubre la oportunidad de inversión más exclusiva del Caribe. Villas de lujo con retorno garantizado del 12% anual en Punta Cana.

Conoce más →

Para evitar interrupcións na atención, a normativa obriga a emitir no mesmo momento da petición un documento provisional que permitirá o acceso inmediato á asistencia sanitaria con cargo a fondos públicos e será válido en todas as comunidades autónomas. A administración dispón dun prazo máximo de tres meses para resolver o expediente e remitir a tarxeta sanitaria definitiva; se transcorrer ese prazo sen resposta, a solicitude entenderase estimada por silencio administrativo. Ese mecanismo busca homoxeneizar criterios entre as comunidades e dar seguridade xurídica tanto aos usuarios como aos profesionais sanitarios.

Unha vez recoñecido o dereito, o acceso á atención non caduca mentres a persoa non obteña cobertura por outro medio, segundo recolle o texto. Ademais, a norma precisa que as administracións competentes deben iniciar de oficio o procedemento cando o solicitante non poida facelo no momento da atención, de modo que a falta de recursos ou de información non sexa un freo para recibir asistencia sanitaria básica.

O real decreto incorpora tamén medidas concretas para colectivos vulnerables, coa idea de garantir un acceso inmediato e efectivo á atención en situacións de especial risco. O Executivo subliña a necesidade de evitar discontinuidades en tratamentos crónicos, en coidados prenatais e na atención a menores, e propón un marco que permita a continuidade asistencial mentres se resolven os trámites administrativos.

Na presentación do paquete normativo, a ministra de Sanidade, Mónica García, defendeu a medida como un paso decisivo para materializar a universalidade do sistema e reducir a desigualdade no acceso á saúde. García insistiu en que a reforma non só protexe dereitos individuais senón que tamén mellora a saúde pública ao facilitar a detección e o tratamento precoz de enfermidades que poden afectar á poboación en xeral.

A reforma chega tras a restitución da universalidade por parte do Goberno en mandatos previos, unha política que substituíu as restricións aplicadas polo Executivo de Mariano Rajoy e que, segundo o actual gabinete, aínda deixaba vazíos legais. Con este real decreto o Goberno pretende pechar eses ocos e ofrecer un marco uniforme en todo o territorio, aínda que a aplicación práctica dependerá da coordinación coas comunidades autónomas e da axilización dos trámites administrativos nos centros de saúde e hospitais.

Os sindicatos, organizacións sociais e colectivos de migrantes levan anos reclamando medidas deste tipo para evitar exclusións na atención sanitaria. Agora queda por ver como se implementa a norma na rede asistencial e que resposta ofrecerán as autonomías, onde a prestación sanitaria é competencia transferida e onde xa existen diferenzas na xestión da cobertura a persoas en situación irregular.