O Hula dará un salto contra o cancro: máis de 500 pacientes beneficiaranse de radioterapia adaptativa

O Complexo Hospitalario Universitario de Lugo prepárase para dar un salto cualitativo no tratamento oncolóxico. A incorporación dun novo acelerador de partículas permitirá a máis de 500 pacientes beneficiarse anualmente da radioterapia adaptativa, unha técnica de precisión que axusta a dose de radiación aos cambios anatómicos que sofre o enfermo durante o proceso. A provincia agarda con expectación unha tecnoloxía que marcará un antes e un despois na loita contra a enfermidade.

A anatomía non é estática, o tratamento tampouco debe selo

Poucas veces se ten en conta a volatilidade do corpo humano durante os tratamentos prolongados contra o cancro. A ninguén se lle escapa que un tumor non é unha entidade inalterable, estática ou inmóbil esperando a ser bombardeada pola radiación. A realidade clínica é moito máis dinámica. Os tumores responden ás terapias e, por regra xeral, redúcense de tamaño a medida que avanzan as semanas. Ao mesmo tempo, a maquinaria interna do paciente non se detén. Os órganos circundantes cambian de posición, mévense e, en ocasións, introdúcense involuntariamente na zona de tratamento. Aí radica o principal problema e o gran risco da oncoloxía radioterápica tradicional.

Convén recordar a complexidade técnica que supón este escenario médico. Un mesmo enfermo pode acudir a unha sesión cunha porción considerable do intestino ou do duodeno situada xusto sobre a cabeza do páncreas, exactamente na zona que debe ser irradiada de forma inclemente. A opción terapéutica máis sensata pasa por deter o proceso, recalcular a dosificación ao milímetro e executar un plan alternativo. O obxectivo primordial non é outro que tentar danar o menos posible os órganos sans do paciente. Esta é, nin máis nin menos, a esencia pura da chamada radioterapia adaptativa.

Do método «artesán» á vangarda tecnolóxica no Sergas

Dificilmente pode entenderse a magnitude deste avance tecnolóxico sen analizar como se fan as cousas hoxe en día no centro hospitalario lucense. O certo é que os profesionais do Hula xa levan a cabo este tipo de axustes, aínda que dun modo moito máis lento e no que se podería denominar como «artesán». O método actual esixe unha carga burocrática e médica enorme. A replanificación completa obriga a realizar un novo escáner de control, esixe a sinalización manual e milimétrica da zona específica a tratar por parte dos oncólogos e, finalmente, comporta o cálculo minucioso da nova dose polo equipo de físicos. Demasiado tempo perdido cando cada hora conta nun hospital público saturado.

A chegada do novo equipo de última xeración cambiará radicalmente as regras do xogo clínico. Este acelerador permitirá executar cálculos informáticos a unha velocidade de vértigo. Facilitará a replanificación da radiación de forma case inmediata. En consecuencia, poderá recalcularse o plan con moita máis frecuencia e aplicalo a un volume notablemente superior de casos clínicos.

Un ano de espera clínica e derivacións inevitables

Non é menor o dato cronolóxico que rodea esta ansiada e necesaria modernización. O conselleiro de Sanidade anunciou recentemente no Parlamento que o complexo de Lugo será o primeiro hospital de toda a rede pública galega, o Sergas, en practicar oficialmente este tipo de radioterapia de alta precisión co novo aparello. Un logro indiscutible para a sanidade provincial. Con todo, o optimismo institucional choca de fronte co reloxo dos pacientes que agardan tratamento. O novo acelerador tardará aproximadamente un ano completo en estar totalmente operativo desde o momento exacto en que se adjudique o contrato público. A cifra fala por si soa. Doce meses de espera tecnolóxica.