A comarca de Barbanza, na costa coruñesa, vive cada verán unha paradoxa que se repite con unha precisión case mecánica: mentres as praias se enchen de visitantes e os aluguéis vacacionais disparan os seus prezos, os que fan posible o tecido productivo da zona —traballadores de fábricas, hostalería ou servizos— véñense forzados a buscar alternativas de aloxamento que a miúdo rozan a precariedade. Esta tensión, lonxe de ser anecdótica, revela un problema estrutural que afecta a decenas de localidades do litoral galego e que, nos últimos anos, agravouse coa chegada de traballadores inmigrantes que cubren postos esenciais pero carecen de redes familiares ou patrimoniais que lles permitan sortear a carestía do mercado inmobiliario.
Un problema que transcende as historias individuais
Non se trata dun caso illado nin dunha situación excepcional. Nos municipios como Boiro, Ribeira ou A Pobra, a oferta de vivenda de aluguer tradicional reduciuse drasticamente na última década, desplazada polo aluguer turístico e a compra de segundas residencias. Segundo datos do Instituto Galego de Estatística, o prezo medio do aluguer na comarca aumentou máis dun 40% desde 2019, mentres que o número de contratos de longa duración caeu por debaixo do 30% do total. Neste contexto, calquera persoa que non dispoña de aforros previos ou dun aval sólido —como sucede con moitos traballadores estranxeiros recentemente chegados— enfróntase a un calleón sen saída.
A dificultade multiplícase cando o contrato de alugueiro está ligado á temporada alta. Propietarios que durante o resto do ano aceptan inquilinos con contratos de traballo estables e pagos regulares deciden non renovar ou finalizar eses acordos xusto antes do verán, cando o mercado turístico ofrece rendibilidades moi superiores. Esta práctica, legal en moitos casos aínda que éticamente cuestionable, converte aos que traballan na zona en cidadáns de segunda categoría dentro do seu propio lugar de residencia.
O drama dos traballadores migrantes: un elo especialmente feble
Entre os colectivos máis castigados por esta dinámica están os inmigrantes que, tras superar un proceso migratorio durísimo —a miúdo viaxando en pateras dende as costas africanas—, logran incorporarse ao mercado laboral galego con contratos fixos. Son persoas que desempeñan oficios clave no sector industrial e agroalimentario da rexión, dende fábricas conserveras ata plantas de procesamento de peixe. Con todo, a súa integración residencial choca coa mesma lóxica especulativa que afecta ao resto da poboación, pero con menos ferramentas para enfrontala.
A pregunta que surge é inevitable: ¿que sentido ten apostar pola inmigración regular e o emprego estable se o mercado da vivenda converte esa aposta nun calleón sen saída?
Carecen de familiares na zona que lles poidan acoller temporalmente, de historial crediticio en España que facilite un aval bancario e, en moitos casos, da información necesaria para navegar un mercado opaco e cambiante. Cando o propietario comunica que o piso se alugará a veraneantes, a opción máis inmediata adoita ser buscar habitacións en pensións ou campings, sempre que quede algunha plaza libre. Pero cando nin sequera iso é posible, a tenda de campaña convértese na única alternativa para non perder o emprego.
Un verán de incertidume: cifras que preocupan
A situación non é nova, pero cada ano gaña en intensidade. Organizacións como a Federación das Asociacións de Veciños de Barbanza levan alertando dende hai tempo sobre a desaparición do aluguer de longa estancia nos núcleos costeiros. No verán de 2025, varios medios locais recolleron testemuños de traballadores que durmían en furgonetas ou en instalacións improvisadas porque non atopaban aloxamento asequible. E as proxeccións para este 2026, coa temporada turística batendo récords de reservas anticipadas, apuntan a que a presión se intensificará.
O que preocupa é que, como en tantos outros ámbitos, os que máis sofren as consecuencias son aqueles que menos responsabilidade teñen na xeración do problema. Os traballadores migrantes non deciden o modelo turístico, nin fixan os prezos dos aluguéis, nin elixen a orientación do mercado inmobiliario. A súa única culpa é ter chegado a unha terra que necesita a súa forza laboral pero que non está disposta a ofrecerlles un teito digno a cambio.
¿Que poden facer as administracións?
O debate sobre a vivenda nas zonas turísticas non é novo, pero segue sen atopar respostas efectivas. As competencias están repartidas entre concellos, diputacións, Xunta e Estado, e rara vez se coordinan. Algunhas medidas que se plantexaron inclúen a regulación do aluguer turístico mediante limitacións ás licenzas, a creación de parques públicos de vivenda asequible en zonas tensionadas, ou o incentivo fiscal a propietarios que opten por aluguéis de longa duración fronte aos temporais. Con todo, a aplicación concreta destas ideas na comarca de Barbanza aínda é incipiente.
Desde o ámbito sindical e vecinal réxese, ademais, unha maior implicación das empresas que contratan a estes traballadores. Se as compañías que operan na zona benefícianse da súa forza laboral —estable, cualificada e comprometida—, deberían asumir algunha responsabilidade na garantía do seu aloxamento, xa sexa mediante a procura de pisos, a suscrición de convenios con propietarios ou a oferta de axudas económicas para o alugueiro. En países como Francia ou Países Baixos, existen figuras xurídicas que obrigan ás empresas a garantir un teito aos seus empregados en zonas de alta presión turística; en Galicia, esa cultura empresarial aínda está por desenvolver.
Mirar máis aló do titular
A historia de tres mozos senegaleses que durmen nunha tenda de campaña en Boiro para non perder o seu emprego fixo é, sen dúbida, chamativa. Pero convén non quedar no impacto emocional do relato. Porque o que subxacente é un desafío colectivo que afecta a toda a sociedade galega: como construír un modelo turístico que non expulse a quen sustenta a economía local, como garantir o dereito á vivenda para todos os traballadores independentemente da súa orixe, e como traducir os bos propósitos integradores en políticas concretas que eviten situacións de exclusión residencial.
Que tres persoas con emprego estable teñan que recorrer a un camping —ou a unha tenda de campaña— para conservar o seu posto de traballo non é un feito anecdótico. É un síntoma de que algo non funciona no engrenaxe que debería articular desenvolvemento económico, cohesión social e dereito á vivenda.
Se non se abordan as causas estruturais, o próximo verán volveremos a ler historias similares. A única diferenza será o nome dos protagonistas, pero o drama compartirá a mesma raíz: unha comarca que, no seu afán por atraer turistas, esquece a quen a habita e a traballa durante todo o ano.
Conclusión: a vivenda como dereito, non como mercadoría
O caso de Barbanza ilustra con crueldade unha paradoxa propia das economías turísticas: canto máis actividade xeran, máis difícil resulta para os residentes permanentes, en especial os máis vulnerables, atopar un lugar onde vivir. Mentres non se establezan mecanismos que protexan o aluguer de longa duración fronte á especulación estacional, situacións como a destes tres mozos senegaleses —que lograron sortear a morte no mar e a precariedade laboral, pero chocan contra o muro do mercado inmobiliario— seguirán repetíndose. A solución non pasa pola caridade nin pola solidariedade puntual, senón pola intervención pública decidida e por un cambio de mentalidade nos propietarios e empresas. O dereito á vivenda, recollido na Constitución, non debería depender da tempada do ano nin do código postal. En Galicia, como en tantos outros lugares, chegou o momento de tomalo en serio.
Información adiantada en exclusiva por La Voz de Galicia.
