En Ourense, a 16 de marzo de 2026, os obradoiros de reparación de calzado afrontan un declive que ameaza a súa pervivencia: apenas quedan 9 zapaterías adicadas ao remendo, fronte a unha oferta de venda de calzado que supera os 50 establecementos. A conxunción dunha clientela envellecida e a cultura do «usar e tirar» imposta polo fast fashion explican por que este oficio, que hai décadas formaba parte do entramado comercial da cidade, se reduce a mínimos.
Os sondeos a pé de rúa indican que o 85% da clientela destes obradoiros ten máis de 65 anos, un patrón que reflicte a persistencia de hábitos de consumo baseados na durabilidade. A medida que esa cohorte envellece e se reduce, o mercado potencial de reparacións contráese e a actividade perde sentido económico.
A caída da demanda tamén está ligada ao prezo: moitas reparacións teñen un custo similar ao dun zapato barato novo, o que disuade a consumidores máis novos. Ademais, os encargos concéntranse no calzado feminino, que tende a precisar máis arranxos polo seu deseño e materiais. Os propietarios falan dunha diminución notable do traballo no verán e de cambios nos hábitos de compra.
Un oficio que se encolle
Antonio Blanco, propietario do obradoiro A Bota nas Galerías Viacambre (número 9), resume a situación con datos e observación diaria: a clientela é maioritariamente feminina e os encargos declinan co calor estival. O seu local, que leva anos atendendo xeracións de ourensáns, agora busca alternativas para manter a rendibilidade.
«Quen manteñen o negocio son practicamente as señoras; eu diría que un 85%, estimando por observación que a media debe ter máis de 60 anos. Veñen xeralmente a cambiar algunha sola ou chapa dun zapato antigo. E isto vincúlase co feito de que o zapato de señora adoita durar moito menos; ao ser máis fino deteriórase con máis facilidade. En canto aos zapatos de cabaleiros, son moi poucos os encargos que adoito recibir, e en xeral destaco que isto no verán baixa moito, arredor dun 70%.»
Outro veterano do sector, Juan Manuel Somastre, con un establecemento na Rúa Xosé Ramón Fernández Oxea desde hai catro décadas, advirte que a profesión podería desaparecer nunha ou dúas xeracións se non cambian as tendencias de consumo.
«O oficio está desaparecendo. Pois, dentro de, creo eu, oito, dez anos como moito, non vai quedar ninguén. É unha situación moi complicada porque un par de zapatos que custe 20 ou 30 euros, máis ou menos iso custa unha reparación, e xusto ese é o punto crítico que atravesa ese tipo de negocio, porque é unha cuestión lóxica: ninguén vai reparar un par de zapatos por case o mesmo que lle custaron.»
Presións económicas e vías de supervivencia
O avance do modelo do fast fashion e a deslocalización da produción inundaron o mercado con calzado barato e difícilmente reparable, feito que reduce a demanda de servizos de arranxos. A simplificación de materiais e a caída dos prezos converten moitas intervencións en economicamente inviables.
Ante iso, os zapateiros ourensáns intentan diversificar. Algúns amplían servizos —reparación de mochilas, carteiras, cintos e traballos de marroquinería— para compensar a perda de encargos en calzado. Outros combinan a actividade coa venda de produtos relacionados ou encargos a medida para clientes concretos.
Os obradoiros tamén sinalan a falta de relevo xeracional. A formación artesanal na reparación de calzado perdeu atractivo fronte a saídas profesionais con maior proxección económica, e as administracións locais rara vez impulsaron programas de apoio específicos para oficios tradicionais.
Expertos en economía local sinalan que a supervivencia destes negocios podería depender de políticas públicas e campañas para recuperar a cultura de reparar. Incentivos fiscais, obradoiros formativos e campañas de concienciación sobre consumo sostible son medidas propoñibles para frear a erosión dun oficio con décadas de historia na cidade.
Mentres tanto, nas rúas de Ourense os remendóns seguen traballando con paciencia, tentando alongar a vida dos zapatos que aínda queren ser herdados. O seu futuro, con todo, queda subordinado a unha transformación máis ampla nos hábitos de compra e no valor asignado á reparación fronte á reposición.
