Emilio Rodríguez Sáez, neurofisiológo e coordinador da Unidade do Sono do Hospital Quirónsalud Miguel Domínguez, avisa dun empeoramento do descanso nocturno en España coincidindo co Día Mundial do Sono, celebrado o 13 de marzo de 2026. Nunha radiografía crítica dos hábitos cotiáns, apunta á cultura do ruído, á medicalización con ansiolíticos e a un ritmo de vida que prioriza a actividade sobre o descanso. O seu diagnóstico é claro: moitos españois normalizan espertarse cansos e non relacionan ese síntoma cun problema de saúde pública.
Rodríguez, con máis de trinta anos de traxectoria en neurofisioloxía clínica, sinala que a maior parte das consultas na súa unidade están relacionadas co insomnio e a apnea do sono. Advirte ademais dunha falta de sensibilidade social e política ante o deterioro do sono. Para o especialista, a información medrou pero os hábitos non mudaron na mesma proporción.
O facultativo relaciona directamente o consumo elevado de benzodiacepinas cun modo de vida estresante. “Se un país necesitase tantos fármacos para durmir ou acougar a ansiedade, iso pon en dúbida a calidade de vida que se proclama”, explica. Na súa opinión, a resposta non pode limitarse a receitas; require cambios na organización do tempo e na xestión do lecer.
Insomnio e apnea: problemas crecentes
Na consulta habitual, o insomnio aparece como un trastorno frecuente e complexo, difícil de resolver e con impacto claro na calidade de vida dos pacientes. A apnea do sono segue a ser outra patoloxía prevalente, con consecuencias na saúde cardiovascular e no rendemento diurno. Ambos cadros demandan diagnóstico e tratamento axeitados, e en moitos casos pasan desapercibidos ata que o cansaço afecta ao traballo ou á seguridade viaria.
O hábito de «irse de xuergas» ou manter noites moi activas identifícase como un dos factores que deterioran o sono comunitario. Rodríguez subliña que a exposición ao ruído nocturno, ao uso extensivo de pantallas e a horarios irregulares altera os ritmos circadianos. Estes factores, combinados con xornadas laborais longas, dificultan adoptar unha hixiene do sono eficaz.
«En España confundimos xuerguear coa calidade de vida»
O neurofisiológo apunta que moitas persoas interpretan o cansaço matutino como algo inevitable, antes que como unha sinal de alerta clínica. Recomenda consultar cun especialista cando a somnolencia ou a fatiga afectan o rendemento diario ou cando o repouso nocturno non é reparador. Detectar a causa —estrés, apnea, insomnio crónico ou efectos de fármacos— é o primeiro paso para un tratamento efectivo.
Menos pastillas e máis hábitos: a receita do especialista
Para combater a sobredose farmacolóxica, Rodríguez aboga por priorizar a hixiene do sono: horarios regulares, redución de estímulos electrónicos antes de durmir, control do ambiente e xestión do estrés. Sinala que moitas veces é o propio estilo de vida o que obriga a recorrer a ansiolíticos e somníferos, cos riscos de dependencia e efectos adversos que iso conleva.
O experto subliña que os tratamentos farmacolóxicos poden ser axeitados en fases concretas, pero non son a solución a longo prazo para problemas crónicos. Por iso insiste en políticas de saúde pública que fomenten a concienciación sobre o sono e en protocolos clínicos que prioricen intervencións non farmacolóxicas cando sexa posible.
No plano institucional, reclama máis sensibilidade política para incorporar o sono nas axendas de saúde. A prevención, a educación e a accesibilidade ás unidades especializadas son medidas que, segundo Rodríguez, deberían recibir maior atención. Un enfoque multisectorial, que inclúa traballo, educación e ordenanzas urbanas sobre o ruído, podería mellorar significativamente o descanso da poboación.
Finalmente, o neurofisiológo anima á cidadanía a replantear a relación entre ocio e benestar. “Hai que pensar menos en pastillas e máis en como vivimos”, advirte, lembrando que durmir ben é tan básico para a saúde como comer ou facer exercicio. Cambiar pequenas rutinas cotiás, insiste, pode ter un impacto notable na saúde física e mental colectiva.
