Feminismo, democracia e xustiza social

Na conmemoración do 8 de marzo, o avogado e columnista Xoán Antón Pérez-Lema situou o feminismo no centro dun debate xurídico e político que, ao seu xuízo, define a saúde da democracia. Nunha tribuna publicada o 10 de marzo de 2026 en El Correo Gallego, advertiu dos riscos dun formalismo que deixa a igualdade como mera declaración e reclamou medidas concretas na educación, na xustiza e nas políticas públicas. O autor sostén que sen unha perspectiva de xénero operativa nos tribunais e nas institucións non se poderá combater a violencia machista nin reparar as desigualdades estruturais. A mensaxe apunta tanto á necesidade de reformas legais como a un cambio cultural que atravesse a vida cotiá e as esferas do poder.

Pérez-Lema reclama unha estratexia integral contra a violencia de xénero que comece nas escolas e nas familias, e que non se limite a enunciar valores senón a desmantelar os símbolos e roles que sustentan a dominación. No seu texto destaca que o verdadeiro exame da credibilidade do Estado de Dereito reside na resposta xudicial: para que a xustiza sexa xusta debe incorporar a perspectiva de xénero como criterio de interpretación, sen vulnerar principios procesuais como a presunción de inocencia. O columnista apela ao cumprimento do deber de dilixencia esixido polos instrumentos internacionais, situando o debate no marco de obrigas asumidas por España.

No seu texto, o letrado advirte que unha xustiza que ignore as relacións asimétricas de poder —tanto en delitos como en procesos de familia— corre o risco de revitimizar ás mulleres mediante estereotipos patriarcais aínda presentes nalgúns ámbitos do estamento xudicial. Esa «cegueira», escribe, non é neutral: reproduce resultados injustos que perpetúan a vulneración de dereitos. Frente a iso, propón unha formación xudicial específica, protocolos actualizados e unha mirada hermenéutica que recoñeza as dinámicas de poder como elemento constitutivo de moitos conflitos xurídicos.

Pérez-Lema non elude a responsabilidade masculina neste contexto e reclama un exercicio autocrítico dos homes sobre o seu papel na reprodución das desigualdades. Sinala a persistente asimetría na xestión do traballo doméstico e do coidado, unha externalización de custos que recae de xeito desproporcionado sobre as mulleres e deteriora o seu tempo, saúde e oportunidades profesionais. Para o autor, esa falta de corresponsabilidade non é un asunto privado senón unha cuestión de xustiza distributiva que exixe resposta desde as políticas públicas, con medidas que faciliten a conciliación e redistribúan cargas.