Francisco Narla dálle vida ao Mestre Mateo en 'Suseia'

Poucas veces un personaxe tan universal como o construtor do Pórtico da Gloria fora tan descoñecido. O escritor lucense Francisco Narla acaba de publicar ‘Suseia’ (Planeta), a segunda entrega da súa triloxía sobre o Camiño de Santiago, e faino cunha aposta arriscada: reconstruír a vida do Mestre Mateo, aquel artista do que só conservamos un par de datos soltos. A presentación tivo lugar este domingo en Santiago de Compostela, nun acto onde o autor deixou clara a súa obsesión por reivindicar a historia que, di, se está perdendo entre morcillas e polbo.

Un artista de carne e óso

Narla quixo que a arte sexa o eixe principal de ‘Suseia’, novela que transcorre no convulso século XII, cando a Catedral de Santiago estaba aínda en obras e os almohades apertaban dende o sur. O Mestre Mateo aparece aquí como un home atormentado, capaz de sacrificar todo —familia, conviccións, mesmo a súa propia cordura— para culminar o Pórtico da Gloria. «Lévolo a perder a súa propia familia, sacrificándose pola súa obra de arte», explicou o autor durante a presentación, na que non faltaron referencias a un «descenso máis que literal aos infernos».

O certo é que as mencións históricas sobre o escultor son practicamente inexistentes. Del sábese que dirixiu as obras da catedral románica, que asinou a súa obra nunha inscrición no lintel do Pórtico, e pouco máis. Narla, coa minuciosidade dun ourive, teceu unha biografía ficticia que se apoia no pouco que hai e na lóxica dunha época marcada pola loita de poder eclesiástico, os conflitos artísticos e a presión militar. «Creo que conseguín un retrato moi interesante deses 1.000 anos de historia», sentenciou.

Unha triloxía que camiña

‘Suseia’ colle a substitución de ‘Ultreia’, publicada o ano pasado, e ambas forman parte dunha triloxía que se completará en setembro coa saída de ‘Santiago’. Cada volume, segundo Narla, aborda un aspecto distinto do Camiño: os conflitos, a arte e a espiritualidade. «Os tres libros son unha peregrinación en si mesma», afirmou. Non é menor o dato de que o autor concibe o seu traballo como unha sorte de «ourivería do Camiño», un labor case artesanal que busca devolver o peso histórico a unha ruta que, di, se ten trivializado.

«O Camiño agora está de moda, pero falta profundar na historia», lamentou Narla, lembrando que foi Goethe quen dixo aquilo de que «Europa fórxase peregrinando». Abonda con mirar os datos: en 2025 máis de 450.000 persoas obtiveron a Compostela, unha cifra récord. Pero para o autor, esa popularidade veu acompañada dunha perda de significado. «A xente hoxe fai o Camiño para comerse unha morcilla en Burgos e un polbo en Galicia», criticou. Demasiado tempo dedicado ao accesorio e pouco ao esencial.

Reivindicar a figura esquecida

Para Narla, a elección do Mestre Mateo como protagonista non é casual. «Debemos amosarnos orgullosos do noso pasado e da gran tarefa do Mestre Mateo. Habería que reivindicar máis a súa figura», sinalou. Unha figura que, ao seu xuízo, non coñecemos o suficiente nin valoramos como merece. Nun contexto onde cada ano pasan millóns de persoas baixo as súas creacións no Pórtico da Gloria, o escritor galego chama a atención sobre a paradoxa: veneramos a obra, pero ignoramos ao artista.

A crítica do autor non queda aí. Narla aproveitou a presentación para lanzar un dardo contra certa visión turística do Camiño, esa que reduce a peregrinación a un mero escaparate gastronómico ou a unha experiencia de lecer. «Son temas moi pouco tratados a nivel nacional», denunciou, aludindo á falta de literatura histórica de calidade sobre a ruta xacobea. Aí está a clave: a súa triloxía pretende encher ese baleiro, devolverlle ao Camiño a profundidade que merece.