María Manteiga, gandeira en Vila de Cruces, denunciou o 14 de marzo de 2026 o forte encarecemento dos insumos agrícolas vinculado á escalada en Oriente Medio e alertou sobre a posíbel caída do prezo do leite se se interrumpen as exportacións europeas. A crise, que se traduce en subidas inmediatas do combustible e da enerxía, está xa a golpear a conta de resultados das explotacións familiares da provincia. Manteiga sinalou que o impacto é directo nos custos de maquinaria, na loxística e na compra de abonos de cara á próxima campaña. A incerteza sobre a duración do conflito incrementa a volatilidade dos mercados e complica a planificación das granxas.
A gandeira explicou que en apenas uns días viu como o prezo do gasóleo agrícola que mantén nos seus depósitos domésticos disparouse desde 0,94 € ata 1,40 €, un encarecemento que se reflicte de inmediato nas labores de campo. Ese incremento, case do 50%, encarece as segas, os transportes e calquera traballo que requira maquinaria, trasladando o sobrecusto a toda a cadea produtiva. En explotacións de tamaño medio e pequeno, onde as marxes xa son estreitas, estas subidas obrigan a reavaliar calendarios e a recortar investimentos. Manteiga advirte que os aumentos adoitan instalarse e non volven aos niveis anteriores unha vez pasa a alarma.
Ademais do combustible, a gandeira anticipa un encarecemento da electricidade polo aumento do gas, un efecto que se suma á factura enerxética das granxas e das instalacións de refrixeración necesarias para o leite. Aínda que moitos produtores apostaron por instalacións fotovoltaicas para reducir a dependencia, estas inversións só mitigan a subida, non a anulan, segundo destaca Manteiga. A amortización dos paneis leva tempo e non compensa de inmediato un salto brusco nos prezos da enerxía e do combustible. Por iso, a inversión en renovables aparece como unha ferramenta de xestión, non como unha solución instantánea ao problema de custos.
A campaña de abonado, que comeza nas próximas semanas, convértese noutra fonte de preocupación porque os fertilizantes e os produtos fitosanitarios tamén subiron. Manteiga sinala que a súbita escalada de prezos obriga aos agricultores a decidir se manteñen as doses recomendadas ou recortan para abaratar custos, co risco de mermar rendementos. Esa decisión non só afecta á produción de forraxes e cereais que consumen os animais, senón á rendibilidade global da explotación. A incerteza sobre dispoñibilidade e prezo complica a planificación de custos nun sector que vive de marxes axustados.
A gandeira traza un paralelismo co ocorrido tras a invasión de Ucraína: primeiro encareceuse o gasóleo e despois encarecéronse os cereais e outros insumos, con efectos en cadea. «Os mercados e os prezos son volátiles; cando hai unha ameaza soben e despois non volven baixar ao nivel anterior», resume Manteiga, que vive dunha explotación familiar e viu repetirse o patrón. Esa volatilidade obriga a produtores e cooperativas a enfrontarse a sobrecustos que moitas veces non poden trasladarse íntegramente ao prezo final dos produtos. O resultado é unha maior precariedade para explotacións pequenas e unha presión crecente sobre os prezos na orixe.
Unha das principais inquietudes é o futuro do prezo do leite. España é netamente deficitario na produción de leite líquido nalgunhas zonas, pero Europa exporta volumes importantes de leite en po e leite condensado a mercados que carecen de oferta propia. Manteiga advirte que, se a escalada en Oriente Medio derivase no peche de rutas marítimas como o Estreito de Ormuz e se interrumpesen esas exportacións, a oferta dispoñible no mercado europeo aumentaría e faría caer os prezos na orixe. Esa hipótese, difícil de prever en canto a alcance e duración, pon en risco a estabilidade de ingresos de moitas explotacións familiares.
A recente tensión internacional e os movementos militares na rexión reabriron dúbidas sobre a capacidade de Europa para manter as súas correntes comerciais sen restricións, algo que repercute en materias primas e na confianza dos mercados. Para produtores como Manteiga, a posibilidade de que o conflito non sexa breve complica aínda máis a xestión: os contratos a prazo, as cláusulas de prezos e as relacións coa industria láctea cobran protagonismo nun escenario incerto. A resposta sectorial, dende cooperativas a distribuidores, será determinante para amortecer o impacto sobre quen producen o leite.
En último termo, a gandeira confía en que as exportacións poidan seguir o seu curso e en que as administracións e o sector articulen medidas para protexer as explotacións máis vulnerables. Pero advirte que, se a escalada bélica persiste e as rutas comerciais se ven afectadas, o efecto directo sobre o prezo do leite podería ser negativo e prolongado. Mentres tanto, as granxas prepáranse para un período no que a xestión de custos e a adaptación aos cambios do mercado serán claves para a súa supervivencia.
