Expertos sanitarios e organismos internacionais advirten do risco do glaucoma, unha enfermidade ocular que, sen avisos claros, pode provocar ceguera se non se detecta e trata a tempo. Coincidindo co Día Mundial do Glaucoma, celebrado o 12 de marzo, o Hospital Clínic de Barcelona e a Organización Mundial de la Salud lembran que o envellecemento da poboación elevará o número de afectados nas próximas décadas. En España a prevalencia supera o 2% entre maiores de 40 anos e estímase que arredor de un millón de persoas o padece, moitas delas sen selo.

O glaucoma agrupa varias afeccións que danan o nervo óptico, responsable de transmitir ao cerebro as imaxes que percibimos. A perda visual adoita iniciarse na periferia do campo visual e avanza de forma paulatina, o que dificulta a súa detección en fases temperás. Se non se intervén, nun porcentaxe de casos a enfermidade pode derivar en baixa visión ou ceguera irreversible.

Segundo datos citados polo Hospital Clínic e pola OMS, actualmente hai cerca de 60 millones de persoas afectadas no mundo, unha cifra que podería aumentar ata arredor de 112 millones en 2040 polo envellecemento poboacional. En España, a incidencia elévase coa idade e cóllase que a partir dos 60 anos a probabilidade de desenvolver glaucoma increméntase de forma destacable.

Por que o glaucoma adoita pasar desapercibido

Unha das principais dificultades é a ausencia de síntomas nas fases iniciais. Moitas formas do glaucoma progresa tan lentamente que o paciente non percibe cambios ata que o dano é importante. Por iso, a detección depende en boa medida dos exames oculares periódicos en centros de oftalmoloxía e da medición da presión intraocular.

O aumento da presión dentro do ollo —provocado polo humor acuoso que se renova continuamente pero que ás veces non drena correctamente— pode comprimir as fibras do nervo óptico. Non obstante, os especialistas insisten en que o glaucoma non sempre cursa con hipertensión ocular: existen cadros denominados «glaucoma de presión normal» nos que o nervo óptico resulta danado a pesar de lecturas de presión aparentemente normais.

«Os danos no nervo óptico a miúdo están relacionados cunha presión alta nos ollos. Con todo, o glaucoma pode producirse mesmo con unha presión ocular normal»

Detección, tratamento e prevención

As probas básicas para a detección inclúen a tonometría (medición da presión intraocular), a exploración do nervo óptico mediante oftalmoscopia e as probas de campo visual. A combinación destas ferramentas permite identificar perda de fibras ópticas e déficits na visión periférica antes de que o paciente note síntomas.

O tratamento busca frear a progresión da lesión e adoita comezar con fármacos en colirio que reducen a presión intraocular. Cando a medicación non é suficiente, recórrese a procedementos láser ou á cirurxía para mellorar o drenaxe do humor acuoso e protexer o nervo óptico. O obxectivo é conservar a visión funcional, non recuperala unha vez perdida.

A prevención pasa por controis regulares, sobre todo en persoas con factores de risco: idade avanzada, antecedente familiar de glaucoma, miopía elevada, lesións oculares previas ou enfermidades sistémicas como a diabetes. Os especialistas subliñan a importancia de seguir as pautas de tratamento e acudir a revisións periódicas mesmo cando non existen molestias.

«Estudos recentes estiman que en España hai arredor de 1 millón de afectados, aínda que, aproximadamente, a metade non sabe que ten a enfermidade»

As proxeccións globais e nacionais convidan a reforzar as campañas de sensibilización e os programas de cribado en atención primaria e oftalmoloxía. Con diagnóstico temperán e terapias axeitadas redúcese de forma significativa o risco de progresión a ceguera.

En Galicia, como no resto de España, as autoridades sanitarias e as sociedades médicas inciden na necesidade de aproveitar días conmemorativos como o do 12 de marzo para impulsar a información sobre o glaucoma. A clave, coinciden os expertos, é sinxela: revisións periódicas e tratamento sostido para preservar a visión.