Juan Bueno, biólogo que traballa na Universidad de Vigo, advirte de que o cambio climático xa está obrigando a replantexar a actividade dos mariscadores en Galicia. Nunha entrevista publicada o 15 de marzo de 2026, sinala que episodios como as choivas intensas deste inverno e o aumento de auga doce nas rías están poñendo en risco bancos marisqueiros e especies comerciais. As súas recomendacións inclúen medidas de planificación, coordinación de vertidos de encoros e a exploración de novas especies comerciais para asegurar a viabilidade do sector. A situación combina factores ecolóxicos e socioeconómicos que requiren respostas rápidas e coordinadas.

Doctor en Bioloxía, Bueno incorporouse ao Centro de Investigacións Mariñas da Universidade de Vigo en 2020 para participar no proxecto europeo ACTNOW e, desde 2023, lidera a avaliación do risco climático dos ecosistemas mariños nas súas dimensións social e ecolóxica. O seu traballo inclúe tanto modelos físicos como enquisas e traballo de campo coas confrarías e mariscadoras das rías. En 2025 presentou parte destes resultados en foros internacionais, onde alertou sobre a vulnerabilidade de especies clave.

Segundo o investigador, algunhas especies emblemáticas como a ameixa, o bogavante e a vieira figuran entre as máis vulnerables aos cambios de temperatura e salinidade. A acumulación de auga doce tras episodios de choivas intensas altera os parámetros físicos dos bancos marisqueiros e facilita procesos patolóxicos que provocan mortalidade. Os mariscadores xa notan descensos nas capturas e unha maior variabilidade na dispoñibilidade de recursos, o que tensiona unha actividade con forte arraigo cultural e económico en Galicia.

Impactos na costa e límites da adaptación

Bueno distingue entre límites de adaptación «duros» e «brandos». Os primeiros son condicións extremas que resultan practicamente imposibles de superar e levan á perda de organismos; os segundos admiten respostas mediante planificación política e social. Entre as solucións técnicas que propón figura mellorar a coordinación das descargas de encoros —especialmente do río Tambre— para reducir os picos de auga doce que danan os bancos.

«Temos que estar preparados para cambiar algunhas especies que consumimos»

Ademais da xestión hidrolóxica, o equipo propón investigar melloras na «semente» —é dicir, na calidade xenética ou sanitaria do material de repoboación— para acadar exemplares máis resistentes. Outra vía é explorar a introdución de especies comerciais alternativas que toleren mellor as novas condicións ambientais, sen perder de vista a necesidade de avaliar riscos ecolóxicos.

O traballo do grupo de Bueno incluiu campañas de campo e enquisas para coñecer de primeira man a situación do sector. Realizaron unha recollida de datos moi ampla antes da pandemia en 2019 e repetiron outra campaña en 2025, cubrindo once confrarías e máis de 800 enquisas. Ese mostrexo, que se concentrou en zonas como Vigo e Arousa, busca integrar a percepción social e económica cos modelos biolóxicos para avaliar capacidades adaptativas e os márxes de resiliencia do sector.

Medidas e responsabilidades

Para o investigador, a conservación do medio mariño e a educación cidadá son piares esenciais para a supervivencia social e cultural ligada ao marisqueo. Participa en iniciativas de divulgación, como o proxecto «Mariscando conciencias para o futuro», destinadas a sensibilizar tanto aos consumidores como ao propio sector sobre prácticas sostibles. Na súa opinión, as adaptacións técnicas non bastan se persiste o furtivismo e a falta de control nas zonas de extracción.

«É prioritario concienciar á xente do dano que causa o furtivismo»

Entre as medidas sociais que propón figura a mellora das condicións laborais e a creación de incentivos para atraer e reter ás novas xeracións na actividade. Garantir o relevo xeracional pasa por facer o traballo máis atractivo e seguro, acompañado de políticas públicas que apoien a adaptación do sistema biolóxico e a viabilidade económica das confrarías.

O investigador subliña que os consumidores tamén teñen un papel: informarse sobre a procedencia e estacionalidade do marisco, esixir trazabilidade e apoiar prácticas sostibles pode reducir a presión sobre as poboacións máis sensibles. A escala administrativa, a resposta require planificación integrada, investimentos en investigación e coordinación entre xestores da auga, autoridades pesqueiras e o propio sector.

A advertencia de Bueno resume un diagnóstico urxente: o sector é resiliente pero está ao límite e necesita respostas inmediatas e multidisciplinares. Se non se actúa con rapidez e de forma coordinada, a combinación de cambios ambientais e presións humanas podería obrigar a transformar non só as técnicas de explotación, senón tamén o menú de especies que todos consumimos.