Foto de arquivo dunha manifestación celebrada en Vigo para esixir a regulación do alugueiro. / Pablo Hernández Gamarra
Co prezo dos alugueiros polas nubes, os delincuentes atoparon un nicho no que moverse con relativa facilidade. Sempre existiron, pero as estafas relacionadas co arrendamento de vivendas disparáronse nos últimos anos.
Falsos propietarios principalmente, pero tamén auténticos axentes inmobiliarios que se valen do engano nos seus negocios están sentando no banco dos acusados por cometer fraudes que, na maior parte dos casos, afectan a un sector moi vulnerable da poboación: persoas con severas dificultades económicas para atopar un fogar dados os elevados prezos actuais.
Son, en palabras do Tribunal Supremo, vítimas «asequíbeis» dos estafadores inmobiliarios, que na maioría das ocasións coan as súas atractivas ofertas nos principais portais web dedicados a este mercado.
A Sección Quinta e o aumento de xuízos
A Sección Quinta é a sala penal da Audiencia Provincial de Pontevedra con sede en Vigo. É onde se xulgan os delitos máis graves, aqueles para os que a lei establece penas privativas de liberdade superiores aos cinco anos.
Este é o motivo, explican na propia sala, polo que este órgano superior está acaparando os xuízos polas estafas no alugueiro e na compravenda de vivendas.
E é que (polo menos de entrada, porque a cuestión ten matices) estes fraudes están expresamente agravados no Código Penal: no artigo 250.1. 1º, que establece que o delito de estafa será castigado con ata 6 anos de prisión, e non co máximo de 3 anos do tipo básico, cando «recaia sobre cousas de primeira necesidade, vivendas ou outros bens de recoñecida utilidade social» independentemente da contía estafada.
A condena incluso podería acadar os 8 anos de prisión, suposto que entra en xogo se se deixa á vítima nunha situación de «especial gravidade» económica, se o valor do defraudado supera os 50.000 euros ou se afecta a un elevado número de persoas.
Xurisprudencia e matices na aplicación
Ese tipo agravado é o que se está aplicando na maioría das últimas sentenzas ditadas pola Sección Quinta. Pero aí van os matices dos que falabamos antes.
A xurisprudencia do Supremo deixou claro xa hai anos que a estafa agravada non vale para calquera tipo de vivenda. Debe ser a habitual, a que satisfaga as necesidades básicas de quen resida nela, a de «primeira necesidade» en definitiva, o que exclúe as segundas vivendas, as vacacionais ou as adquiridas a modo de investimento.
Protección das vítimas e endurecemento das penas
Os últimos pronunciamentos do Alto Tribunal veñen consolidar esta idea ao tempo que reforzan a protección das vítimas máis vulnerables, censurando que estes delincuentes se aproveiten do actual «contexto de elevación de prezos no mercado do alugueiro» e que o fagan ademais empregando un medio de «ampla difusión» como é internet.
Moitos dos anuncios falsos aparecen en portais como Fotocasa, Idealista ou Milanuncios. O prexuízo para quen acaba caendo na trampa é «económico, psicolóxico e moral».
Mozos na procura da súa primeira casa ou persoas que acababan de ser desafiuzadas e necesitaban un fogar accesible son, por citar varios exemplos, algunhas das vítimas que relataron a pesadela vivida nos xuízos celebrados en Vigo.
Na liña do marcado polo Supremo, a Audiencia de Vigo endureceu as penas ao aplicar a estafa agravada en supostos onde antes non o facía.
Explícao nunha sentenza que emitiu hai só cinco meses contra un defraudador que anunciou dous pisos por un alugueiro mensual de 600 e 700 euros respectivamente e que, tras pedir aos interesados cartos pola sinal, a fianza a entregar na Xunta e o seguro de arrendamento, quedou con esas cantidades e nunca chegou a entregar as chaves das vivendas aos prexudicados, dándolles só como resposta unha sucesión de escusas.
Cambios de criterio e sentenzas recentes
«En canto á cualificación dos feitos, aínda que esta sala en sentenzas anteriores rexeitou a aplicación do artigo 250.1 en supostos semellantes, en base a que os prexudicados non chegaran a tomar posesión das vivendas e non se lles privara da posibilidade de acceder a outras […], é certo que debemos cambiar de criterio en base á máis recente xurisprudencia do Supremo», afirman os maxistrados da Sección Quinta na devandita resolución.
De feito, un deses anteriores fallos nos que a pena foi menor foi corrixido polo Tribunal Superior de Xustiza de Galicia (TSXG), que, dando a razón á Fiscalía, elevou a case 5 anos de prisión a condena a unha estafadora reincidente ao entender que, fronte ao criterio da sala viguesa, «os prexudicados pretendían cubrir co alugueiro a súa básica necesidade de vivenda, fixando nelas o seu domicilio, o que comporta que o obxecto da estafa recae sobre vivenda nos termos esixidos pola estrita interpretación do Supremo».
