O edificio cultural de referencia da capital municipal acaba de recibir a denominación que recoñece a unha das figuras máis entrañables da tradición musical galega. Unha decisión que chega para poñer en valor o legado etnográfico dunha comarca onde a gaita segue soando con forza.
Convién recordar que a zona de Arzúa atesora un patrimonio cultural tan rico como descoñecido para moitos. Situada en pleno Camiño de Santiago, entre A Coruña e Ourense, a comarca de Arzúa mantivo viva a música tradicional xeración tras xeración. O certo é que o nome de Gaiteiro de San Miguel evoca non só a unha persoa, senón a un concepto identitario que transcende fronteiras administrativas e se agarra ao sentimento dun pobo enteiro.
A gaita como sinal de identidade
Poucas veces unha institución local decide vincular o seu espazo cultural máis simbólico á figura do gaiteiro con tanto acerto. E é que a gaita galega, declarada Ben de Interese Cultural, representa algo máis ca un instrumento musical: constitúe unha peza fundamental da alma colectiva. A ninguén se lle escapa que nas comarcas do interior galego, especialmente nas zonas rurais como Arzúa ou Melide, o son da gaita acompañou historicamente desde romarías ata enterros.
Basta con asomarse a calquera festividad local nesta parte de Galicia para comprobar como o instrumento segue reunindo a veciños de todas as idades. A figura do Gaiteiro de San Miguel, vinculada tradicionalmente ás celebracións do outono, abrangua precisamente ese espírito de comunidade que tan difícil resulta atopar noutras épocas do ano.
Un espazo cultural con nova denominación
A Casa da Cultura de Arzúa sitúase en pleno corazón do municipio coruñés e funciona como punto de encontro para asociacións, colectivos e veciños en xeral. Quen pasase por alí sabe que o edificio acolle exposicións, obradoiros e actividades programadas ao longo de todo o ano. Aí está a clave de por que resulta tan importante o nome que leva: o que denomina un espazo público condiciona tamén como o perciben as persoas que o utilizan.
Non é menor o dato de que institucións como esta sobrevivan en concellos de tamaño medio, onde a miúdo os recursos escasean. Manter viva unha casa de cultura na Galicia rural esixe vontade política, compromiso veciñal e unha aposta firme polo acceso universal á cultura. Demasiadas veces estes espazos pasan desapercibidos ata que alguén decide darlles un nome que significa algo para a comunidade.
Tradicions que se resisten a desaparecer
Difícil atopar na Galicia actual un símbolo máis potente cá gaita para articular a memoria colectiva. As escolas de gaita proliferan por toda a comunidade, e bandas e agrupacións tradicionais siguen atraendo a xoves intérpretes. O repertorio do Gaiteiro de San Miguel forma parte dese acervo que se transmite de mestre a alumno, moitas veces de forma oral, como ocorreu durante séculos.
O outono resulta especialmente significativo nesta parte da xeografía galega. As feiras do gando, os magostos e as celebracións na honra de San Miguel, o 29 de setembro, configuran un calendario festivo profundamente arraigado no que a música non falta nunca. Nomear unha casa de cultura na honra do Gaiteiro de San Miguel significa recoñecer, aínda que sexa tarde, que esas tradicións merecen un espazo permanente na memoria institucional.
A Galicia rural necesita xestos simbólicos
Hai quen podería pensar que poñerlle un nome a un edificio cultural constitúe un xesto menor, case administrativo. A realidade indica o contrario. Nun momento no que o despoboamento ameaza a centos de concellos galegos, especialmente nas áreas interiores das catro provincias, calquera iniciativa que reforce o orgullo de pertenza resulta imprescindi
Únete a la conversación
Regístrate gratis con tu email para comentar en las noticias. Tu opinión importa.