Un estudo liderado pola plataforma Salud por Derecho, publicado o 11 de marzo de 2026, conclúe que a contaminación atmosférica amplifica as desigualdades nas cidades españolas: os barrios de menor renda soportan ata un 33% máis de contaminantes e enfrontan o que os autores describen como unha «triple ameaza». O informe analiza a distribución da contaminación por códigos postais e vincula os peores niveis de calidade do aire coa proximidade a grandes vías, zonas industriais e áreas moi densificadas, e reclama medidas urxentes para mitigar os seus efectos sobre a saúde.
Os investigadores advirten de que a desigualdade non só vén da maior concentración de emisións en determinados barrios, senón da confluencia de tres factores: maior exposición, maior vulnerabilidade biolóxica e consecuencias sanitarias máis graves. Segundo o estudo, a poboación con menos recursos non só respira máis partículas e dióxido de nitróxeno, senón que conta ademais con menos recursos para protexerse e recuperarse, o que multiplica o impacto da contaminación na súa saúde.
Como causas principais, o traballo sinala a localización de vivendas sociais e barrios humildes xunto a estradas de alta intensidade, nós industriais e zonas de urbanismo compacto que atrapana a polución. A esa situación engádense as condicións de habitabilidade pouco favorables, empregos con riscos e menor seguridade laboral, un acceso máis limitado á atención sanitaria e a escaseza de espazos verdes e vías que faciliten a mobilidade activa. Esa combinación, sosteñen os autores, reduce as capacidades de defensa individuais e comunitarias fronte aos contaminantes.
O informe sitúa ademais o problema nun contexto europeo máis amplo: a polución urbana segue vinculada a máis de 253.000 mortes prematuras ao ano na Unión Europea e pode acurtar a esperanza de vida en ata dous anos, segundo os datos citados polos autores. Os contaminantes mencionados con maior frecuencia son as partículas finas PM2,5 e o dióxido de nitróxeno (NO2), cuxa exposición prolongada se asocia a enfermidades respiratorias, cardiovasculares e a unha maior mortalidade prematura.
Barrios pobres sofren triple exposición á contaminación
Os autores subliñan que a contaminación se converteu nun determinante social da saúde: non é igual o aire que respira unha familia acomodada que o dun fogar con menos recursos nun barrio xunto a unha autovía. Esa diferenza ambiental, din os expertos, aprofunda desigualdades xa existentes e actúa de forma acumulativa con outras privacións socioeconómicas. O resultado é unha fenda sanitaria que penaliza de forma persistente ás poboacións máis vulnerables.
Frente a este diagnóstico, o estudo propón un paquete de medidas para reducir a exposición e atenuar os seus efectos: redución drástica das emisións do tráfico e da industria, ampliación de zonas verdes e corredores peonís, mellora da calidade da vivenda e políticas que garantan o acceso á atención sanitaria. Os autores insisten en que as intervencións deben combinar accións sobre o ambiente urbano con políticas sociais dirixidas ás persoas e aos barrios máis afectados para lograr equidade en saúde.
No plano local, as cidades españolas enfrontan o reto de reordenar o seu modelo de mobilidade e de desenvolvemento urbano para evitar que a contaminación siga concentrándose en segmentos concretos da poboación. A transición cara a flotas de transporte menos contaminantes, a restrición do tráfico en contornos residenciais e a dotación de infraestruturas que favorezan a mobilidade activa son algunhas das propostas que poderían reducir a exposición diferencial entre barrios.
A chamada dos autores é clara: tratar a calidade do aire como unha cuestión social e de dereitos. Mentres as administracións non apliquen políticas integradas que c
Únete a la conversación
Regístrate gratis con tu email para comentar en las noticias. Tu opinión importa.