A crise xeopolítica acelera un cambio radical na política renovable española

O conflito en Oriente Próximo transcendeu o ámbito militar para converterse nun poderoso acelerador da política enerxética europea. Os milleiros de millóns de euros en sobrecustos pola importación de combustibles fósiles, unha sangría económica revelada en Bruxelas, fixeron saltar polos aires os prazos cómodos da transición ecolóxica. En España, este shock externo provocou un xiro estratéxico de fondas consecuencias: a descarbonización xa non pode ser un proceso lineal e gradual, senón unha carreira urxente onde a calidade do proxecto será a chave para a súa aprobación expedita.

A urxencia como catalizador dun novo paradigma

Durante anos, o desenvolvemento renovable moveuse entre dous polos: a imperiosa necesidade climática e a complexa maraña administrativa. A actual conxuntura internacional inclinou definitivamente a balanza cara á celeridade, pero cunha condición fundamental. As administracións, comezando polo ministerio competente, están virando cara a un modelo onde non todos os proxectos serán tratados por igual. A idea central é discriminar positivamente, establecendo unha sorte de «vía rápida» reservada para aquelas iniciativas que demostren un valor superior ao mero megavatio hora producido. Isto non é un simple axuste procedemental; é un cambio de filosofía que busca aliñar a velocidade coa excelencia, respondendo a unha demanda social que pide máis que paneis e aeroxeradores.

Que define hoxe un proxecto renovable «excelente»?

O concepto de excelencia está a evolucionar a gran velocidade. Tradicionalmente vinculado á eficiencia técnica ou á rendibilidade económica, agora expándese cara a un territorio máis intanxible e social. A pregunta clave xa non é só canta enerxía xera unha planta, senón como se integra no territorio que a acolle. Factores como a creación de emprego de calidade e estable, o impulso á industria local, a aceptación comunitaria ou a minimización real do impacto paisaxístico e ambiental comezan a pesar tanto ou máis que os simples indicadores técnicos. Neste novo escenario, aspectos puramente fiscais ou contributivos pasan a un segundo plano, sinalando que o beneficio colectivo e o valor compartido son a nova moeda de cambio para gañar a licenza social, e polo tanto, a administrativa.

A transición enerxética será xusta, ou non será. A aceleración non pode significar un paso atrás na participación e o beneficio local.

O caso galego: un laboratorio de oportunidades e tensións

Galicia, co seu potente recurso eólico e unha crecente aposta polo sol, sitúase no ollo deste furacán transformador. A comunidade é á vez un campo de enorme oportunidade para o investimento verde e un espazo onde a conflitividade por algúns proxectos marcou a axenda. O novo enfoque que se albisca desde a administración central podería supoñer unha oportunidade para reconducir ese debate. Baixo un esquema que premie a integralidade, proxectos galegos que traballasen a fondo a simbiose co entorno rural, que fomenten o cooperativismo enerxético ou que inclúan plans de restauración exemplares poderían atopar un camiño máis doado. O reto será evitar que a urxencia xere unha nova vaga de «parques exprés» que reproduzan vellos erros, e no seu lugar, fomentar un modelo galego de renovables de alto valor engadido.