Negocios ao límite: cando a modernización deixa cicatrices

A modernización do tecido produtivo galego avanza a paso firme, pero o prezo é alto para quen non consegue subirse á onda. Decenas de pequenos comercios, obradoiros e bares de toda Galicia afrontan un futuro incerto, superados por cambios económicos e tecnolóxicos que semellan non ter volta atrás. O mapa empresarial local transfórmase e, con el, a vida de barrios e parroquias.

Unha carreira desigual no corazón galego

Quen camiña hoxe pola Rúa Nova de Santiago ou polo centro de Vilalba nótao de seguido: escaparates baleiros, persianas baixadas, carteis de “alúgase” onde antes había vida. A modernización, impulsada pola dixitalización e a globalización dos mercados, trouxo novas oportunidades para algúns; para outros, a sensación de quedar atrás. «Moitos negocios de toda a vida non poden competir nin en prezo nin en tecnoloxía», explica un responsable do sector comercial local, que lembra como hai apenas unha década as tendas de ultramarinos e os pequenos obradoiros mecánicos dominaban a paisaxe. Demasiado tempo, quizais, sen mirar cara a fóra.

Os datos do Instituto Galego de Estatística son claros: na última década, Galicia perdeu máis de 6.000 pequenos negocios, sobre todo en sectores tradicionais. A cifra fala por si soa. Mentres, as grandes cadeas e o comercio en liña esténdense mesmo en concellos pequenos, reconfigurando o consumo e acelerando o peche de negocios familiares.

Tecnoloxía e normativa: dous muros difíciles de saltar

Non é só cuestión de competencia. A adaptación tecnolóxica convértese nunha barreira insalvable para boa parte do tecido produtivo. Un alto cargo municipal da comarca do Salnés recoñece que a dixitalización e a burocracia deixaron fóra de xogo a moitos autónomos de máis de 50 anos. «Quen non ten páxina web ou non sabe manexar as redes sociais, téñeo cada vez máis difícil», comenta, aludindo ás axudas públicas que, a miúdo, rematan en mans de quen xa ten recursos para modernizarse.

As novas esixencias en materia de facturación electrónica, a necesidade de investir en terminais de pago modernos ou a obriga de adaptarse a normativas de protección de datos supuxeron gastos e complicacións engadidas. Abonda con mirar o peche de varias ferreterías e zapatarías históricas en Ourense nos últimos meses para entender que non se trata de casos illados. Poucas veces unha onda de innovación resultara tan selectiva.

O pulso rural e o despoboamento: dobre castigo

O fenómeno agrávase na Galicia interior e rural. Alí, onde o despoboamento avanza e o relevo xeracional é unha quimera, a transformación do tecido produtivo actúa como un torniquete. En aldeas da Terra Chá ou da montaña lucense, as panadarías pechan porque non hai fillos que queiran continuar o negocio. Os bares de pobo resisten malamente o embate das novas fórmulas de lecer e as restricións derivadas da pandemia. Un veciño da zona de Chantada résumeo con ironía: «Agora hai que pedir o pan por internet». Non semella casualidade que os poucos negocios que abren sexan rexentados por forasteiros ou se dediquen a nichos moi concretos, como o turismo rural.

As administracións, conscientes do problema, lanzaron diferentes programas de apoio e dixitalización, pero os resultados tardan en chegar. «A axuda non sempre vai onde máis se precisa», recoñecen fontes municipais. O envellecemento da poboación activa e a falta de formación específica agravan un panorama no que a fenda dixital convértese nun abismo xeracional.