José Antonio Mariño, de 73 anos, convive desde hai seis con parkinson en Ourense e denuncia a imprevisibilidade da doenza que altera a súa vida diaria. Foi a súa muller quen detectou os primeiros xestos estraños e, tras varias consultas, chegou o diagnóstico hai seis anos. Hoxe combina tratamento farmacolóxico con actividades nunha asociación local para intentar manter a autonomía. O seu relato e o dos especialistas explican por que a enfermidade esixe adaptación constante e apoio comunitario.
Os síntomas, conta José Antonio, aparecen de formas moi distintas: dor nun brazo, episodios de bloqueo motor breves, molestias intestinais ou dores de cabeza que se alternan sen patrón definido. Esa variabilidade dificulta planificar o día a día e obriga a reaxustar rutinas persoais e familiares. A pesar da medicación, recoñece que hai xornadas nas que a capacidade física e o ánimo resentense.
O impacto emocional é tan determinante como o físico. Manter unha rutina e seguir as indicacións médicas axudan, pero a frustración e a incerteza adoitan aparecer. Para José Antonio, a cercanía da súa familia e o entorno asociativo foron decisivos para afrontar os momentos máis duros.
«Ten moitísimos síntomas, cada día pode ser distinto»
Vida diaria e apoio asociativo
Desde hai aproximadamente un ano acode a Aodemper, a asociación de pacientes da zona, tras o empuxe da súa filla. Alí atopa terapias adaptadas, exercicios e un espazo para compartir experiencias con outras persoas afectadas por parkinson. O paciente subliña que ademais dos tratamentos, valora especialmente o trato humano e o acompañamento.
Nos obradoiros e sesións observa realidades moi diferentes: algúns usuarios aínda conservan boa mobilidade; outros atravesan fases máis avanzadas. Esa convivencia, di, axuda a relativizar a enfermidade e fomenta a empatía entre quen a padece e os seus coidadores. O apoio mutuo convértese, por tanto, nun recurso terapéutico complementario aos fármacos.
«É unha enfermidade moi dura, porque cada día che aparece algo novo»
As terapias non só perseguen mellorar a mobilidade; traballan tamén aspectos cognitivos e emocionais. Actividades físicas dirixidas, fisioterapia e programas de rehabilitación contribúen a soster a independencia durante máis tempo. Ademais, a atención psicolóxica e os grupos de apoio son claves para manexar a carga emocional que acompaña ao diagnóstico.
Que di a medicina
A explicación científica apunta a cambios no cerebro: a acumulación anómala da proteína alfa-sinucleína en determinadas zonas acaba danando as neuronas que producen dopamina, esencial para coordinar o movemento. Esa perda neuronal é a base dos problemas motores e doutras manifestacións non motoras.
Rosa Yáñez, neuróloga do CHUO, lembra que o parkinson é máis frecuente en idades avanzadas. Aproximadamente afecta ao 2% das persoas maiores de 65 anos e cerca do 4% das que superan os 80. Na provincia de Ourense non existen cifras exactas, pero os profesionais estiman unha prevalencia superior ao milleiro de pacientes.
Aínda que a enfermidade non ten cura, a medicina avanzou en tratamentos destinados a controlar os síntomas e mellorar a calidade de vida. A combinación de fármacos, terapias físicas e, en casos seleccionados, técnicas cirúrxicas ou estimulación cerebral profunda, permite a moitos pacientes prolongar etapas de boa funcionalidade.
A detección temperá e o seguimento especializado marcan a diferenza no prognóstico funcional. Ademais, a coordinación entre atención primaria, unidades de neurología e recursos sociais é fundamental para ofrecer unha resposta integral ás familias afectadas.
Para José Antonio, o día a día segue a ser un exercicio de adaptación: acepta as limitacións que impón a enfermidade e busca apoios que lle permitan conservar a maior normalidade posible. A súa historia reflicte tanto a dureza do parkinson como a capacidade das persoas e da comunidade para atopar recursos que mitiguen os seus efectos.
Profesionais e asociacións reclaman máis visibilidade e recursos para atender unha poboación envellecida con necesidades crecentes. Mentres tanto, pacientes como José Antonio seguen apostando pola rutina, a terapia e o calor humano como piares para afrontar unha enfermidade que esixe paciencia e pequenas vitorias cotiás.
