A Xustiza galega, ao límite: máis de 200.000 casos sen resolver

Os xulgados de Galicia encaran un desafío sen precedentes: máis de 200.000 asuntos seguen pendentes nas sedes xudiciais, xusto cando o sistema se enfronta a unha transformación de calado. A acumulación de expedientes ameaza con atascar aínda máis unha maquinaria que xa dá sinais de fatiga, mentres dende as institucións se promete unha revolución tecnolóxica e de xestión que, polo de agora, non acaba de chegar á cidadanía.

Colapso nos xulgados: unha realidade persistente

Quen se achegue aos edificios xudiciais da Coruña, Vigo ou Lugo non precisa consultar estatísticas para percibir a demora. Corredores ateigados de expedientes, axendas que se estiran meses e unha sensación xeneralizada de que os prazos xa non se miden en semanas, senón en anos. As cifras oficiais superan os 200.000 asuntos sen resolver na comunidade. Un número que impresiona e que, segundo fontes xudiciais, non deixou de medrar na última década. Demasiado tempo.

Non é menor o dato: Galicia sitúase entre as autonomías coa maior taxa de litixiosidade per cápita, unha circunstancia que sobrecarga aínda máis un corpo xudicial que arrastra carencias estruturais. Só na provincia de Pontevedra, os casos acumulados nos últimos cinco anos obrigaron a reforzar xulgados con persoal interino en varias ocasións, especialmente en materias como o mercantil e o social. Un responsable do sector recoñece que, nalgúns órganos, a demora para celebrar xuízos orais supera xa o ano e medio.

O certo é que a saturación non afecta só ás grandes cidades. En comarcas como O Salnés ou A Mariña, algúns xulgados de primeira instancia están ao límite, e a cidadanía sofre as consecuencias en asuntos tan cotiáns como divorcios, herdanzas ou reclamacións de cantidades. Abonda con preguntar a calquera profesional da avogacía para escoitar a mesma queixa: a xustiza galega está desbordada.

Nova era dixital: promesas e dúbidas

Mentres tanto, dende as institucións anúnciase a maior revolución en décadas. Fálase de expediente electrónico, plataformas de comunicación entre xulgados e corpos de seguridade, intelixencia artificial para o reparto de causas e sistemas de cita previa dixital. Grandes palabras que, porén, chocan coa realidade de moitos edificios xudiciais que seguen a empregar papel e fax a diario. Unha persoa responsable da administración recoñece que a transición dixital avanza, pero a un ritmo desigual: “Hai partidos xudiciais onde o expediente electrónico é unha realidade, e outros onde apenas se comezou”.

O investimento prometido é millonario, con fondos europeos e estatais destinados a modernizar instalacións e dotar aos xulgados de medios técnicos. Pero o persoal, segundo denuncian sindicatos do sector, segue a ser insuficiente. Cómpre lembrar que Galicia conta con menos xuíces por habitante que a media estatal, o que agrava a sobrecarga e contribúe á lentitude do sistema. Un funcionario veterano explica que, en moitos xulgados, a dixitalización só cobre parte do proceso: “Recibimos notificacións electrónicas, pero logo temos que imprimilas para arquivalas en papel”.

Poucas veces unha modernización tan necesaria xerou tanta incerteza. Por unha banda, a esperanza de axilidade e transparencia. Por outra, o temor a que a fenda dixital exclúa ás persoas maiores ou con menos recursos de acceso á xustiza. En barrios como Os Mallos, na Coruña, asociacións veciñais alertan das dificultades que teñen algúns usuarios para xestionar os seus trámites telematicamente.