Os fogares galegos pecharon 2024 cunha renda dispoñible media de 20.099 euros por persoa, un avance do 5,5 % respecto aos 19.053 euros do ano anterior, segundo a última estatística publicada polo Instituto Galego de Estatística (IGE). O crecemento devolve algo de alento ás contas familiares tras anos de tensións inflacionistas, aínda que a distribución deses ingresos segue marcada por tendencias estruturais: os salarios perden peso e a riqueza concéntrase nuns poucos municipios.
Evolución dos ingresos: máis renda, menos salario
O aumento medio da renda dispoñible en 2024 responde a varios factores que se observan na descomposición das fontes de ingreso. Aínda que o global sobe, o que chama a atención é a composición: os salarios xa aportan só o 46 % do total, o mínimo dende que hai rexistro comparable, lonxe do case 50 % que representaban en 2010. Ese descenso prolongado do peso salarial agocha dúas realidades: por unha parte, a recuperación parcial doutras fontes de ingreso; por outra, a fragilidade do mercado laboral á hora de traducir o aumento de prezos en aumentos sostidos de remuneracións.
As rendas da propiedade experimentan o maior crecemento relativo. Pasaron dun tímido 3,2 % en 2022 ata conformar o 5,3 % da estrutura de ingresos en 2023, o que suxire que os rendementos de activos financeiros ou inmobiliarios gañaron protagonismo. Paralelamente, as prestacións sociais representan algo máis do 21 % do total, por debaixo do pico do 24,4 % observado en 2020, cando a pandemia obrigou a despregar un escudo social amplo.
O cambio na composición non é neutro. Cando unha porción crecente da renda procede da propiedade e de transferencias en lugar do traballo, a distribución da riqueza tende a facerse máis desigual, porque non todos os fogares teñen acceso a aforros nin a activos que xeren rendas. Economistas e axentes sociais levan anos advertindo desta tensión; agora a estatística rexional constátana con cifras.
Brecha entre concellos: Oleiros e Negueira de Muñiz, extremos que ilustran a Galicia dual
As medias autonómicas agochan diferenzas locais profundas. Un ano máis, o podio de rendas ocupan municipios da área metropolitana coruñesa e da ría: Oleiros lidera a clasificación cunha renda media por habitante de 30.879 euros, unha cifra que multiplica por case catro a rexistrada na parte baixa da táboa. A cidade de A Coruña sitúase en segundo lugar con 24.327 euros, mentres que Santiago de Compostela e Nigrán (con arredor de 23.500 e 22.994 euros, respectivamente) ocupan plazas destacadas.
Frente a eses números, municipios como Negueira de Muñiz, na provincia de Lugo, rexistran unha renda media de apenas 8.152 euros por persoa. A diferenza entre os veciños de Oleiros e os de Negueira supera os 22.000 euros anuais. Non é unha anécdota: excepto a notable excepción de Negueira, os concellos con rendas máis baixas concéntranse na provincia de Ourense, con localidades como Oímbra, Muíños, Porqueira e Lobeira rondando os 11.000 euros anuais.
A xeografía económica galega reproduce, con matices locais, a órbita metropolitana: a riqueza acumúllase nas grandes cidades e nas súas áreas periurbanas. A diferenza de case 6.500 euros entre Oleiros e a propia A Coruña, separadas apenas polo viaduto de A Pasaxe, ilustra como a proximidade física convive coa distancia social e fiscal. Non é a primeira vez que estes contrastes aparecen nas estatísticas do IGE, pero a persistencia do patrón obriga a mirar máis aló das medias.
Aforro, riscos e próximos pasos: ¿que poden esperar as familias galegas?
Unha nota positiva da estatística é a mellora da capacidade de aforro. Tras os descensos sufridos dende a explosión da pandemia —cando a cunca dos fogares se reduciu de forma sustancial—, a taxa bruta de aforro recuperou terreno e situouse no 10,6 % no último exercicio, fronte ao 10 % de 2022. É un sinal de estabilidade relativa: máis aforro permite ás familias afrontar gastos imprevistos e acumular colchón fronte a subidas de tipos ou crisis futuras.
Con todo, a mellora do aforro non borra os riscos. A caída do peso do salario na estrutura de ingresos deixa a moitos fogares máis expostos a variacións das rendas do capital e á evolución das prestacións públicas. Se a recuperación económica é desigual, e o foi ata agora entre provincias e sectores, as ganancias de renda poden quedar concentradas nun segmento reducido da poboación.
Desde a perspectiva das políticas públicas, a estatística plantea preguntas concretas: como deseñar incentivos para que os salarios recuperen peso, de que maneira impulsar a actividade económica nas comarcas máis castigadas de Ourense ou Lugo, e que ferramentas fiscais e de vivenda poden moderar a concentración da riqueza en determinadas áreas metropolitanas. Na Xunta e nos concellos hai marxe de manobra, pero as receitas non son sinxelas e requiren coordinación co Goberno central e co sector privado.
No inmediato, as familias galegas seguirán pendentes da evolución dos prezos e da capacidade dos seus empregos para xerar ingresos reais. Ao mesmo tempo, a dinámica dos mercados financeiros e do mercado inmobiliario seguirá condicionando a forma en que se distribúe a renda, con gañadores evidentes en municipios como Oleiros e perdedores en boa parte do rural interior.
Que a renda media suba é unha noticia benvida; que esa subida non chegue por igual a todos os recunchos de Galicia obriga a non conformarse. A falta de solucións fáciles, a estatística do IGE ofrece un mapa claro de prioridades: reforzar o emprego de calidade, recuperar o protagonismo do salario e aplicar políticas específicas para reducir a distancia entre a Galicia costeira e a interior. Os datos xa están sobre a mesa; agora toca decidir se se actúa en consecuencia.
Podería interesarche:
