O recordo da invasión de Irak en 2003 volve aflorar nas análises do conflito en curso contra Irán, ante as similitudes nas xustificacións e o risco de escalada rexional. Hai case vinte e tres anos, o 19 de marzo de 2003, a aviación estadounidense iniciou a operación que se denominou «Iraqi Freedom» en Bagdad, unha campaña que acabou derrubando con rapidez o réxime de Sadam Husein pero deixou consecuencias duradeiras. Hoxe, expertos e responsables políticos trazan paralelismos entre aqueles argumentos sobre armas de destrución masiva e as actuais acusacións sobre o programa nuclear iraniano. A comparación busca explicar por que tanto gobernos como opinións públicas temen que a confrontación se intensifique sen un amplo debate previo.
A rapidez coa que se desplomou o poder de Sadam Husein tras os primeiros bombardeos non ocultou o custo humano e político da intervención. A caída do réxime foi cuestión de semanas, pero o que veu despois foi un prolongado período de violencia, inestabilidade e resentimento que marcou á sociedade iraquí. A invasión de 2003 puxo ademais en cuestión a credibilidade internacional de Estados Unidos e alterou profundamente as relacións entre os países árabes e as potencias occidentais. Eses efectos, lembran analistas, serven de advertencia sobre o prezo dunha acción militar con fundamentos controvertidos.
En ambos os casos as autoridades apelaron a ameazas de gran impacto para xustificar operacións militares. A Administración de George W. Bush sinalou a existencia de armas químicas e biolóxicas en Irak; hoxe, a Administración de Donald Trump (e quen a apoian) sinala o enriquecemento de uranio en Irán como potencial preparación dunha arma nuclear. Nos dous escenarios, as afirmacións públicas viron reforzadas por informes de intelixencia que posteriormente suscitaron dúbidas sobre a súa veracidade ou interpretación. Esa proximidade nas narrativas explica en parte a inquietude que xera calquera escalada rápida na rexión.
Un exemplo paradigmático foi o informe de intelixencia británico de 2002, cuxa interpretación política tivo profundo calado no Reino Unido e noutros países. Investigacións posteriores mostraron que elementos do documento foron presentados de forma máis contundente do que permitían os datos, un proceso no que, segundo críticos, participou Alastair Campbell, entón director de comunicación de Downing Street. A manipulación ou selección de intelixencia para sustentar decisións políticas é unha acusación que persiste no debate público cando se invocan riscos comparables. Esa lección histórica pesa agora na valoración das probas sobre o programa iraniano.
A retórica tamén foi máis urxente na presente crise. Desde as declaracións que situaban a Irán «a dúas semanas» de conseguir unha arma ata resolucións e ameazas máis contundentes, o ritmo das decisións foi sinalado por observadores como acelerado. Diferentes voces advirten de que actuar con présa sen un respaldo claro do Congreso estadounidense ou sen un consenso internacional pode reproducir erros do pasado. O resultado, temen, sería unha intervención con custos difíciles de medir e sen garantías de acadar os obxectivos perseguidos.
Os expertos en política exterior subliñan ademais o impacto sobre a poboación civil e a reputación internacional dos que impulsan a acción. En Irak, a promesa de liberación non evitou anos de violencia sectaria e sufrimento prolongado; ese precedente alimenta o escepticismo cara ás solucións militares como atallo para problemas complexos. A erosión da confianza de aliados e organismos multilaterais tamén complica a reconstrucción política posterior a calquera intervención. Por iso, varios diplomáticos e intelectuais piden cautela e transparencia nas probas que se esgriman.
Únete a la conversación
Regístrate gratis con tu email para comentar en las noticias. Tu opinión importa.