A tradición dos cadaleitos en Ribarteme apágase: un pulso entre fe e renovación

A aldea de Ribarteme, no concello pontevedrés de As Neves, foi testemuña deste mércores dunha edición atípica da súa procesión máis emblemática. Por primeira vez en décadas, a imaxe de Santa Marta percorreu as rúas sen o acompañamento dos tradicionais féretros portados por devotos que cumpren promesas. Un único cadaleito, sen dono aparente, permaneceu apoiado contra o muro do santuario mentres a comitiva avanzaba nun silencio que algúns cualificaron de «inusitado».

O fin dunha práctica centenaria

A procesión de Santa Marta de Ribarteme, que se celebra desde o século XVIII, foi coñecida durante xeracións pola singular costume de que algúns fieles percorresen o traxecto dentro de cadaleitos como mostra de agradecemento por ter superado unha enfermidade grave ou un perigo de morte. Con todo, este ano a maioría dos asistentes optou por non portar os féretros, seguindo a indicación do párroco local, quen manifestara o seu desexo de que a celebración recuperase un carácter máis relixioso e menos espectacular.

A decisión do sacerdote xerou un intenso debate entre os veciños e devotos que acoden cada ano a esta cita. Mentres uns defenden a necesidade de preservar as tradicións tal e como se transmitiron, outros consideran que certos elementos puideron ter desvirtuado o sentido orixinal da festividade. «É unha pena, dentro de pouco isto morrerá», lamentaba un asistente, reflectindo a preocupación de quen ven nesta ausencia o principio do fin dunha seña de identidade local.

Un pulso entre tradición e autoridade eclesiástica

A polémica non é nova. Xa o ano anterior, o mesmo sacerdote expresara o seu desexo de que os féretros non formasen parte da procesión, aínda que daquela algúns veciños desafiaron a indicación e portaron un cadaleito durante o percorrido. Nesta ocasión, a postura do párroco impúxose de maneira máis clara, e a maioría dos fieles optaron por non desafiar a súa autoridade. O único féretro presente, misteriosamente colocado contra o muro do templo, permaneceu intacto durante toda a celebración, sen que ninguén se atrevese a movelo.

Este enfrontamento entre a xerarquía eclesiástica e as costumbres populares non é un caso illado na Galicia rural. Nos últimos anos, diversas parroquias trataron de moderar ou eliminar prácticas que consideran afastadas da mensaxe relixiosa, xerando tensións cos veciños que as ven como parte esencial do seu patrimonio cultural. A pregunta que xorde é ata que punto a Igreza ten dereito a modificar tradicións que, aínda que de orixe relixiosa, transcendaron o puramente eclesiástico para converterse nun fenómeno social e turístico.

O impacto na identidade local

A procesión de Santa Marta de Ribarteme non só atrae a fieles devotos, senón tamén a curiosos e turistas que acoden atraídos pola singularidade de ver persoas dentro de cadaleitos. A desaparición deste elemento podería afectar ao interese que xera a festividade, coas consecuentes repercusións económicas para a zona. Con todo, para o párroco, o importante é que a celebración recupere o seu sentido espiritual, deixando a un lado o que considera un «espectáculo» que rouba protagonismo á santa.

Os veciños, pola súa banda, móstranse divididos. Algúns entenden que a tradición debe evolucionar e que non se pode obrigar a ninguén a participar nunha práctica que incomoda á Igreza. Outros, en cambio, cren que se está perdendo algo irremprazable. «É unha mágoa que se perdan estas costumbres», comentaba un residente da zona, «porque son parte da nosa historia e da nosa forma de entender a fe».