Nos últimos dez anos a prevalencia das alerxias alimentarias duplicouse nas sociedades occidentais, segundo alertan especialistas consultados en Madrid o 13 de marzo de 2026, que advirten de que estas reaccións poden converterse nun problema de vida ou morte en cuestión de minutos. O aumento sostido obriga a considerar a afección como unha prioridade de saúde pública, tanto polo seu crecemento como pola imprevisibilidade da resposta inmunitaria ante a exposición ao alérxeno.
A gravidade do fenómeno radica en que o contacto cun alimento ao que unha persoa é alérxica pode desencadear desde síntomas leves ata unha anafilaxia, un cadro potencialmente mortal que require atención inmediata. Os expertos insisten en que non se trata dunha molestia dixestiva menor, senón dunha condición que, pola súa rapidez e variabilidade, demanda medidas de prevención e resposta rápidas e eficaces.
Segundo a farmacéutica e especialista en Alerxia Alimentaria Amapola Munuera, formada no Imperial College de Londres, a alerxoloxía experimentou unha evolución notable cara a un enfoque molecular na última década. Este cambio permitiu identificar proteínas concretas responsables das reaccións e comprender mellor como interactúa o sistema inmunitario de cada paciente, o que mellora o diagnóstico e a orientación das estratexias de prevención e tratamento.
Entre as confusións máis frecuentes que denuncia a especialista está a equiparación de alerxia e intolerancia alimentaria. Mentres a intolerancia adoita ser un problema dixestivo relacionado coa incapacidade de procesar certos alimentos e provoca malestar intestinal, a alerxia é unha resposta inmunolóxica que pode afectar múltiples órganos e manifestarse con urticaria, dificultade respiratoria ou baixada de tensión, entre outros síntomas.
Outro aspecto esencial, subliñan os profesionais, é a imprevisibilidade da severidade. O feito de que unha persoa sufrise reaccións leves no pasado non garante que episodios futuros sexan igual de benignos; a intensidade pode aumentar sen previo aviso. Por iso, os pacientes e os seus coidadores deben manter unha actitude preventiva permanente e non subestimar episodios aparentemente moderados.
A exposición ao alérxeno non só se limita á inxestión. Inhalar partículas, manipular alimentos ou o contacto cutáneo con trazas pode ser suficiente para provocar unha reacción en persoas moi sensibles, aínda que a inxestión adoita implicar un risco maior pola maior cantidade de alérxeno que chega ao organismo. Estes feitos levaron a esixir medidas máis estritas de etiquetaxe, manipulación e formación en contornos colectivos como escolas e restauración.
Fronte a esta realidade, os expertos reclaman políticas públicas que melloren a vixilancia epidemiolóxica, a formación de persoal sanitario e non sanitario e a accesibilidade a tratamentos de emerxencia, como a adrenalina autoinxectable, cuxo uso temperán pode salvar vidas en casos de anafilaxia. Tamén advirten da necesidade de campañas informativas que clarifiquen conceptos e orienten a familias e centros sobre actuacións preventivas e medidas de actuación ante unha reacción.
Aínda que as causas do incremento non están plenamente aclaradas, investigadores barallan hipóteses que inclúen cambios ambientais, alteracións nas exposicións temperás a microbios e variacións nos patróns dietéticos, entre outras. Os avances moleculares abren a porta a diagnósticos máis precisos e a tratamentos personalizados, pero os especialistas insisten en que a resposta ao fenómeno esixirá tamén educación, lexislación e recursos sanitarios para reducir riscos e mellorar a atención de quen convive cunha alerxia alimentaria.
