As caídas na casa xa superan os accidentes de tráfico como causa de lesión medular en Ourense

Un traspiés nas escaleiras, un esvarón no baño ou un mal paso no monte. Xestos cotiáns que, con todo, poden cambiar unha vida para sempre. Na provincia de Ourense, as caídas convertéronse na primeira causa de lesión medular, superando xa aos sinistros de tráfico, que durante décadas lideraron esta tráxica estatística. A Unidade de Lesionados Medulares do Complejo Hospitalario Universitario da Coruña (CHUAC), referente para toda Galicia, atende cada ano a un cento de novos pacientes que chegan coa medula danada por traumatismos ocorridos no fogar, a estrada ou o medio acuático.

A metade dos casos ten a súa orixe nunha caída

Os datos recollidos polos especialistas do CHUAC debuxan un cambio de tendencia claro. As caídas, tanto dentro do fogar como no contorno rural, provocan aproximadamente a metade de todas as lesións medulares que se rexistran na comunidade. Unha porcentaxe que foi crecendo nos últimos vinte anos, mentres que os accidentes de tráfico reduciron o seu peso relativo. Non é un dato menor: falamos dunha lesión devastadora que, na maioría dos casos, comporta unha discapacidade permanente e a necesidade de coidados de por vida.

O perfil do paciente tamén mutou. Se antes o varón novo accidentado na estrada era a face máis común destas lesións, hoxe o abano ampliouse. Persoas maiores que sofren unha caída na súa propia casa, traballadores do campo que se precipitan desde unha altura ou mesmo novos que se lanzan á auga sen coñecer o fondo. A Unidade recibe arredor de cen novos pacientes ao ano, unha cifra que se mantén estable, pero cuxa composición variou substancialmente.

Un golpe que o cambia todo

O doutor Antonio Montoto, especialista en Medicina Física e Reabilitación, explica que o centro coruñés actúa tanto na fase aguda, xusto despois do traumatismo, como no tratamento integral de por vida. A medula espiñal é unha estrutura fráxil e calquera dano pode traducirse nunha tetraplexía ou nunha paraplexía. As consecuencias son inmediatas e, a miúdo, irreversibles. A perda de mobilidade, a alteración da sensibilidade e as complicacións derivadas marcan o día a día dos afectados.

O certo é que moitas destas lesións poderían evitarse. Os especialistas insisten na prevención como a ferramenta máis eficaz, pero a realidade é testaña. En Ourense, unha provincia cunha poboación avellentada e un hábitat disperso, as caídas no ámbito doméstico e rural son especialmente frecuentes. Unhas escaleiras sen varanda, un chan mollado ou un desnivel no camiño poden converterse nunha trampa mortal. De máis tempo.

A auga, un perigo silencioso

Outro dos focos de atención son os accidentes no medio acuático. As praias fluviais, os ríos e as piscinas naturais da provincia son un reclamo durante os meses de calor, pero tamén un escenario de risco. Os mergullóns en augas pouco profundas ou as entradas á carreira poden provocar fracturas vertebrais e lesións medulares graves. Os profesionais do CHUAC lembran que unha imprudencia de segundos pode ter consecuencias para toda a vida.

O custo humano é incalculable, pero o sanitario tamén é elevado. Unha persoa con lesión medular require reabilitación intensiva, adaptacións no fogar, axudas técnicas e, en moitos casos, asistencia continua. A Unidade do CHUAC ofrece unha abordaxe multidisciplinar que inclúe fisioterapia, terapia ocupacional, apoio psicolóxico e seguimento médico. Un traballo silencioso que, con todo, non sempre recibe a atención que merece.