A cirurxía robótica contra o cancro perde pulo en Galicia

Durante os últimos anos, os quirófanos galegos viviron unha auténtica revolución tecnolóxica. Robots cirúrxicos que prometían incisións máis precisas, menos dor e unha recuperación máis rápida tras o bisturí. Porén, esa tendencia semella terse freado. Os datos recentes apuntan a un descenso no uso de máquinas para operar tumores en hospitais de toda a comunidade. Unha paradoxa en tempos de avances médicos constantes.

Ninguén o tería anticipado hai só un lustro. Os robots cirúrxicos, que chegaron a centros como o Complexo Hospitalario Universitario de Santiago ou o de Vigo con gran expectación, agora están sendo menos empregados en operacións oncolóxicas. A cifra fala por si soa: menos pacientes de cancro están pasando pola mesa robótica. Que sucedeu para que a tecnoloxía estrela perda terreo xusto cando máis se espera dela?

Menos cirurxías robóticas: un cambio silencioso

Quen se achegue aos corredores do hospital do Meixoeiro, en Vigo, notará un ambiente diferente ao de hai uns anos. Cirurxiáns que antes reservaban o quirófano robotizado para as intervencións máis complexas agora volven optar por métodos convencionais. Segundo fontes sanitarias, a redución é xeneralizada en toda a rede hospitalaria pública galega. A situación non afecta só a unha provincia: a tendencia repítese na Coruña, Lugo e Ourense. Demasiado tempo sen unha explicación clara.

Un alto cargo do Sergas recoñece que a cirurxía robótica nunca chegou a cubrir todas as expectativas iniciais. Por unha banda, o custo do mantemento dos robots segue sendo elevado. Por outra, a formación específica para operar con estas máquinas non é sinxela nin rápida, e non todos os equipos cirúrxicos puideron adaptarse á velocidade desexada. O certo é que, tras a euforia inicial, impúxose unha visión máis prudente sobre cando convén recorrer á tecnoloxía e cando non.

O prezo da innovación e a presión asistencial

Cómpre lembrar que a cirurxía robótica foi unha das grandes apostas da sanidade galega na última década. O investimento público en equipos de última xeración superou os cinco millóns de euros nos principais hospitais. O obxectivo era ambicioso: situar a Galicia entre as rexións punteiras en tratamento oncolóxico minimamente invasivo. Porén, a realidade do día a día hospitalario é máis teimuda ca calquera plan estratéxico.

Fontes médicas consultadas apuntan a varios factores que frearon esta expansión. A presión asistencial, que se disparou tras a pandemia, obrigou a priorizar a rapidez e o volume de intervencións fronte á sofisticación técnica. Ademais, a cirurxía robótica require máis tempo por paciente e unha curva de aprendizaxe que, en ocasións, resultou máis empinada do previsto. Abonda con mirar as axendas cirúrxicas dos últimos meses para ver que as listas de espera non dan tregua.

En paralelo, a evidencia científica aínda debate se os beneficios da cirurxía robótica xustifican sempre o seu uso en cancro. Para algunhas patoloxías específicas, como o cancro de próstata, a tecnoloxía demostrou vantaxes claras. Pero noutros tumores, os resultados non son tan diferentes respecto á laparoscopia tradicional. Aí está a clave: o robot non é unha variña máxica, e a medicina galega comeza a axustar as súas expectativas.

Pacientes expectantes e profesionais divididos

Non é menor o dato de que, nas consultas oncolóxicas, cada vez máis pacientes preguntan se poderán ser operados con robot. A imaxe da cirurxía de alta tecnoloxía calou na sociedade, pero a resposta adoita ser máis matizada do que moitos esperan. «Non sempre é a mellor opción», recoñece un responsable do sector sanitario.