Un equipo de investigadores da Universidade de California en San Diego publica en marzo de 2026 un estudo na revista Cell que conclúe que moitos virus con capacidade de causar pandemias xa son capaces de infectar ás persoas nos seus reservorios animais sen requirir mutacións adaptativas previas. O traballo, que analiza xenomas virais históricos e recentes, sitúa o principal risco no contacto entre persoas e animais e na ausencia de vixilancia sostida, factores que facilitan a aparición de transmisións humanas sostidas. A investigación achega ademais ferramentas para distinguir sinaturas evolutivas propias da manipulación en laboratorio, un dato relevante no debate sobre a orixe do SARS-CoV-2.
Os autores compararon cambios na intensidade da selección natural antes e despois do salto zoonótico en casos ben documentados, como a influenza A, o Ébola e o virus que provoca a COVID-19. O patrón observado é claro: na maioría dos episodios non hai rastro dunha adaptación previa nos xenomas virais que preceden ao antepasado común das variantes humanas. Só cando a transmisión entre persoas volve sostida aparecen con frecuencia sinais de selección que modifican o panorama xenético do patóxeno.
Segundo o estudo, a diferenza entre un virus que permanece nos animais e outro que desencadea unha epidemia humana ten máis que ver coa exposición da poboación a ese reservorio e coa detección temperá que coa necesidade de que o axente sufra cambios complexos antes de cruzar a barreira entre especies. Nese sentido, o traballo sitúa a prevención en medidas que reduzan o contacto e en sistemas de vixilancia que identifiquen rapidamente novos brotes.
Na nota de prensa do equipo, Joel Wertheim, un dos coautores, resume a idea central: moitos patóxenos parecen contar xa coa capacidade básica para infectar e propagarse nas persoas mentres aínda circulan nos animais, e o determinante para que se convertan nunha pandemia é a oportunidade de transmisión. Os científicos subliñan que isto non implica que todo virus animal vaia saltar á poboación humana, pero si que a probabilidade aumenta con maiores oportunidades de contacto e con pouca detección precoz.
A metodoloxía empregada combina análises filoxenéticas e medidas de selección en rexións clave do xenoma viral, comparando o comportamento de distintas familias de virus antes e despois dos saltos zoonóticos. Esta aproximación permite, segundo os autores, identificar sinaturas evolutivas coherentes coa selección natural durante a transmisión humana sostida, e diferenciálas dos patróns que deixaría unha propagación en cultivos ou unha selección artificial en laboratorio.
Aquel último punto converteuse nun aspecto sensible na discusión pública sobre a orixe da COVID-19. Os investigadores indican que os virus sometidos a manipulación intensiva ou a propagación controlada en laboratorio tenden a mostrar cambios xenéticos distinguibles dos atopados en episodios naturais de zoonose e posterior adaptación humana. Con todo, os autores advirten que a ausencia dunha sinatura clara non supón por si soa unha resposta concluínte sobre a orixe dun brote concreto.
As conclusións teñen implicacións prácticas: subliñan a necesidade de reforzar a vixilancia en reservorios animais, mellorar a trazabilidade dos casos temperáns e controlar situacións de risco como mercados e cría intensiva que aumentan a interface entre especies. Os expertos chaman ademais a consolidar enfoques integrados de saúde pública, agricultura e conservación —a chamada estratexia One Health— para reducir as oportunidades de salto e detectar con rapidez calquera expansión incipiente.
Entre as limitacións que sinalan os autores figura a dependencia da calidade e da dispoñibilidade de secuencias xenómicas históricas, que pode sesgar
Únete a la conversación
Regístrate gratis con tu email para comentar en las noticias. Tu opinión importa.