Sequía persistente: os encoros de Galicia Costa rozan mínimos históricos

A coyuntura hidrolóxica en Galicia atravesa un dos seus momentos máis delicados. Os encoros xestionados baixo o sistema Galicia Costa rexistraron esta semana o seu nivel de ocupación máis baixo dos últimos quince anos, cun 76,3 % de capacidade, segundo os datos oficiais de Augas de Galicia recollidos nunha exclusiva publicada por La Voz de Galicia. Un dato que confirma o que moitos temían á vista da falta de precipitacións sostidas en boa parte do territorio autonómico. Non estamos ante unha alarma puntual e pasaxeira, senón ante a confirmación dunha tendencia que se afianza tempada tras tempada. Demasiado tempo sen chuvias nun país tradicionalmente chuvioso.

O espello da abundancia hídrica

A ninguén se lle escapa que a imaxe tradicional de Galicia vai indisolublemente ligada á auga. A chuvia, o verdor da paisaxe e os ríos caudalosos conformaron durante décadas o relato identitario dunha comunidade enteira. Cómpre recordar, con todo, que a xeografía autonómica divídese en dous grandes dominios hidrográficos con comportamentos radicalmente distintos. Por un lado, as concas internas do litoral, o mencionado sistema Galicia Costa. Por outro, a demarcación dos ríos que verten as súas augas cara ao interior, baixo a xurisdición da Confederación Hidrográfica Miño-Sil. A fotografía xeral ofrece matices preocupantes en ambos os escenarios.

No caso concreto do litoral, a baixada ata o mencionado 76,3 % supón asomarse a un pozo do que non se tiñan novas desde fai unha década e media. A situación adquire especial gravidade se se atende ás demarcacións costeiras con maior presión demográfica e turística estival. Lugares como as Rías Baixas, onde o consumo urbano dispara durante os meses de verán, dependen en boa medida de infraestruturas como o encoro de Baíña, no concello de Baiona. Os encoros de abastecemento de toda esta franxa atlántica están notando o peso da escaseza. A cifra fala por si soa e proxecta serias dúbidas sobre a capacidade do sistema para aguantar o tirón dos meses central e final do estío.

Dificilmente se pode manter o ritmo actual de consumos sen poñer en risco as reservas para o outono. Os acuíferos e as concas fluviais precisan dun período de recuperación que a meteoroloxía se empeña en negar. Os antecedentes climáticos dos últimos invernos apuntan a un cambio de padrón que as administracións públicas non poden seguir ignorando.

O interior tamén acusa o golpe da seca

Quen pense que o problema da auga afecta exclusivamente á costa gálega equivócase de plano. O certo é que a demarcación do Miño-Sil tampouco atravesa precisamente polo seu mellor momento histórico. Segundo os informes oficiais consultados, os grandes encoros encargados de garantir o abastecemento humano nas provincias de Ourense e Lugo atópanse actualmente dez puntos por debaixo da cota que rexistraban o ano pasado nesta mesma época. Un descenso drástico. Dez puntos de capacidade equivalen a miles de hectómetros cúbicos de auga que simplemente non están nos encoros porque non choveu o necesario durante a primavera e o inverno.