Tecnoloxía contra o deserto: a sementeira aérea que frea a erosión en Valdeorras

A comarca de Valdeorras acolle un proxecto pioneiro de rexeneración ambiental baseado no uso de aeronaves non tripuladas. A iniciativa, denominada CoberDron, conseguiu espallar máis de 120 millóns de sementes de cereal sobre os chans calcinados polos graves incendios do verán pasado. O obxectivo principal é evitar a degradación do terreo e fomentar a recuperación da cuberta vexetal.

Dificilmente se pode atopar un escenario máis desolador có dun monte recentemente queimado. Cando o lume arrasa, non só se perde o bosque visible, senón que a propia estrutura do chan se debilita dramaticamente. En zonas de forte pendente, a desaparición da cuberta vexetal deixa a terra á mercede dos axentes meteorolóxicos. A auga das primeiras treboadas outonais arrasa coa capa fértil, arrastrando cinzas, lodos e sedimentos costa abaixo.

O inferno de Larouco e o Regueiro do Focarón

A ninguén se lle escapa a magnitude da traxedia que asolou o interior galego hai un ano. O incendio que se iniciou o 13 de agosto no termo municipal de Larouco descontrolouse rapidamente e queimou de xeito ininterrompido durante dez xornadas. A estatística final foi demoledora: 37.000 hectáreas reducidas a cinzas. O episodio pasou aos libros de historia como o incendio forestal máis grave rexistrado ata a data na comunidade autónoma.

As consecuencias dun desastre desta escala van moito máis alá do fume e as lapas. En canto chegaron as precipitacións posteriores ao desastre, o leito do Regueiro do Focarón converteuse nunha vía de evacuación masiva de terra calcinada cara aos vales inferiores. Cómpre recordar este detalle técnico: sen raíces que suxeiten a terra e sen materia orgánica que actúe como esponxa, o monte queimado se desfaise e sepulta os fondos dos vales. Aí radica a urxencia de actuar con métodos efectivos antes de que o ciclo de chuvias agrave aínda máis o problema ecolóxico.

O papel do cereal como escudo natural

A iniciativa actual aposta por unha solución agro silvopastoral enxeñosa e altamente efectiva a curto prazo. En vez de agardar a que o matogueira autóctona se abra paso de forma natural a través da cinza, o proxecto utilizou variedades de cereal para crear unha rede subterránea de raíces temporais que afiancen os primeiros centímetros de terra. Trigo e outros cereais xermolaron en pleno monte ourensán, asomando as súas espigas entre os restos carbonizados.

Non é menor o dato da loxística despregada para facer realidade esta medida de urxencia. Espallar sementes a man en centos de hectáreas de topografía complicada resulta inviable, lento e perigoso para os operarios. A tecnoloxía proporciona a resposta adecuada.

Precisión desde o ceo

O uso de drones de precisión revolucionou as labores de reflorestación e estabilización do chan. Estas aeronaves de control remoto voan a baixa altura sobre as áreas afectadas, depositando a carga de sementes cunha exactitude milimétrica. O proxecto CoberDron materializou esta opción tecnolóxica en Valdeorras, demostrando que a innovación aplicada ao medio rural ten un encaixe directo na prevención de catástrofes posteriores ao lume.

A cifra fala por si soa. Máis de 120 millóns de sementes foron liberadas desde o ar para cubrir as zonas máis vulnerables á erosión hídrica. O resultado é unha chuvia verde e dourada que comeza a asomar entre a ruína negra do bosque anterior. O cereal non é a solución definitiva nin o bosque orixinal, pero cumpre unha función de contención vital. Xunto á acción destas plantas pasaxeiras, xa comezaron a brotar de forma natural exemplares de xestas e uces, sinal inequívoco de que a natureza, se se lle dá un respiro e un punto de apoio, inicia o seu propio proceso de curación.