Ángel Víctor Torres, ministro de Política Territorial e Memoria Democrática, pediu á Sala do Penal do Tribunal Supremo que lle permita declarar por escrito na causa que investiga a suposta compra irregular de mascarillas, na que están procesados o exministro José Luis Ábalos, o seu exasesor e un empresario. A solicitude, rexistrada ante o alto tribunal e á que tivo acceso Europa Press, propón que a declaración se faga mediante o envío do formulario de preguntas correspondente, ao que respondería por escrito no prazo legal. O ministro fundamenta a súa petición nas exencións procesais previstas para quen foran presidentes autonómicos e para os membros do Goberno central. A decisión busca, segundo o seu escrito, conciliar a obriga de declarar coas limitacións que impón o seu actual cargo.
No escrito remitido á Sala, Torres solicita expresamente que lle sexa remitido o «oportuno pliego de preguntas» para contestalo por escrito e que a súa resposta sexa remitida na forma que sinala a Lei de Enxuizamento Criminal. Fontes xudiciais consultadas pola axencia sinalan que a petición se presentou nos prazos oportunos e que agora corresponde ao tribunal valorar se admite a forma escrita fronte á comparecencia presencial. O documento trae a colación a previsión legal que permite dispensar a certos cargos de ter que personarse ante o órgano xudicial en calidade de testemuñas.
O argumento central do ministro baséase en que a Lei de Enxuizamento Criminal inclúe entre as persoas exentas de declarar de xeito presencial aos presidentes das comunidades autónomas e tamén contempla unha exención para os membros do Goberno. No escrito, Torres lembra que foi presidente do Goberno de Canarias entre 2019 e 2023, período ao que, segundo el, se circunscriben os feitos que se xulgan. Esa dobre condición, a de expresidente autonómico e a de actual membro do Executivo central, é a que ampara a súa petición de testificar por escrito.
O procedemento no que figura a solicitude instrúese contra o exministro José Luis Ábalos, o seu exasesor Koldo García e o empresario Víctor de Aldama por presuntas irregularidades na adxudicación e compra de material sanitario durante a etapa en cuestión. O tribunal programa a declaración de testigos para o próximo 22 de abril, data na que tamén está citada a testificar a presidenta do Congreso e exconselleira balear Francina Armengol. Fontes do caso confirman que tanto a comparecencia presencial como as alternativas que propoñan os testigos quedan suxeitas ao criterio do maxistrado instructor e ás regras de admisión de proba do Supremo.
No seu escrito, Torres engade que, segundo o coñecido polos medios de comunicación relacionado coa causa, os feitos que se investigan «versan sobre o período» do seu mandato á fronte do Goberno canario e que, por razón do cargo, podería ter coñecemento dalgúns aspectos. Con ese argumento subliña a conexión entre o obxecto do proceso e o tempo en que exerceu a presidencia autonómica, o cal, ao seu xuízo, xustifica a aplicación da exención. O ministro opta así por unha fórmula que evita a comparecencia física pero non exime a súa disposición a responder sobre os feitos investigados.
A petición pon sobre a mesa a interpretación que os tribunais fan das exencións previstas na Lei de Enxuizamento Criminal e como se articulan en casos que afectan antigos responsables autonómicos cando a causa alcanza relevancia nacional. Xuristas consultados habitualmente polos medios recordan que a norma contempla mecanismos para protexer a actuación institucional, pero que a admisión de probas escritas depende da ponderación do interese da investigación e do dereito da defensa a un proceso contradictorio. Noutros procedementos, a Sala valorizou caso por caso ata decidir se a declaración por escrito resulta axeitada para o esclarecemento dos feitos.
O traslado da decisión ao Tribunal Supremo abrirá agora un período no que a Sala debe resolver se acepta a modalidade solicitada por Torres ou require a súa comparecencia presencial. A resolución terá efectos prácticos sobre a organización da vista e sobre a posibilidade de contrainterrogatorio en sala por parte das partes personadas. Se a Sala acepta as respostas por escrito, o tribunal fixará os termos e prazos en que deben formularse as preguntas e en que se debe producir a remisión das contestacións.
O caso das mascarillas mantén a atención pola implicación de altos cargos e pola contía e circunstancias das compras en cuestión, e a decisión do Supremo marcará un precedente sobre como encaixar as garantías procesais coas exencións derivadas de cargos institucionais. Mentres tanto, as partes agardan a notificación formal do auto que ditamine sobre a forma de declaración, e a causa seguirá o seu curso ata a celebración da vista prevista en abril, coa posibilidade de que a Sala fixe máis dilixencias segundo a evolución da admisión de probas.
