Un estudo multicéntrico español publicado en marzo de 2026 conclúe que a radioterapia para cancro de próstata localizado pode administrarse en só cinco sesións con altos índices de control tumoral e baixa toxicidade. A investigación, realizada en 12 centros de GenesisCare en España e coordinada por un equipo de 28 investigadores xunto con especialistas independentes, analizoun a 250 pacientes e sitúa a taxa de control da enfermidade no 96,4% aos dous anos segundo os niveis de PSA. Os autores defenden que este esquema permite completar o tratamento en aproximadamente dez días fronte aos dous meses que requiren os protocolos convencionais, reducindo a carga asistencial e o desprazamento dos pacientes. Os resultados foron publicados na revista científica Clinical and Translational Oncology e abren a porta a cambiar a práctica clínica en casos selectos.
A técnica empregada é a radioterapia estereotáxica corporal (SBRT), tamén denominada SABR, que utiliza sistemas de imaxe e posicionamento para dirixir doses altas de radiación con precisión milimétrica ao volume prostático. Este enfoque concentra a dose en poucas sesións e limita a irradiación de tecidos saudables circundantes, o que explica a menor incidencia de efectos adversos tardíos na serie analizada. Na práctica clínica, a redución de fraccións significa non só menos visitas diarias ao hospital, senón unha experiencia máis cómoda para o paciente e unha optimización dos recursos radioterápicos. Os investigadores subliñan que a tecnoloxía e a pericia do equipo son clave para garantir seguridade e eficacia neste esquema abreviado.
O traballo inclúe pacientes con cancro de próstata localizado e, segundo os seus autores, case a totalidade dos participantes —un 99%— recibiu a implantación dun xel espazador entre a próstata e o recto para minimizar a dose rectal e reducir complicacións. O uso xeneralizado deste dispositivo contribúe a explicar a baixa taxa de toxicidade rectal observada no seguimento. Os datos con dous anos de control amosan unha satisfacción clínica relevante, pero os autores insisten en que será necesario un seguimento máis prolongado para avaliar completamente a durabilidade dos resultados e a aparición de efectos tardíos. Aínda así, os resultados iniciais supoñen un avance notable fronte aos esquemas convencionais.
O primeiro asinante do estudo, o oncólogo radioterápico Sigfredo Elías Romero, coordinador médico de GenesisCare Talavera de la Reina, sinalou que os resultados superaron as expectativas iniciais e que dispoñer de cifras robustas facilita a comunicación cos pacientes recén diagnosticados. Romero destacou que poder ofrecer unha alternativa cun control do 96,4% aos dous anos aporta “unha tranquilidade moi necesaria” no momento do diagnóstico, aínda que matizou a importancia da selección axeitada de candidatos para este tratamento. A investigación, engadiu, levouse a cabo coa colaboración de expertos nacionais e internacionais independentes, o que, segundo os autores, reforza o rigor e a validez das conclusións.
A comparativa cos esquemas tradicionais é clara: os tratamentos convencionais de radioterapia para próstata adoitan requirir entre 20 e 39 fraccións, distribuídas ao longo de varias semanas. A SBRT concentra a dose en cinco sesións, o que, aparte da redución en tempo, podería traducirse en menor custo indirecto para os pacientes polos desprazamentos e menor impacto na súa vida laboral e familiar. Desde o punto de vista sanitario, unha maior adopción de programas SBRT podería aliviar as listas de espera nos servizos de radioterapia e mellorar a eficiencia dos dispositivos. Non obstante, a súa implantación esixe recursos tecnolóxicos avanzados e profesionais con experiencia en técnicas estereotáxicas.
Entre as limitacións sinaladas polos autores figura a necesidade de ampliar o número de pacientes e alongar o período de seguimento para confirmar a persistencia do control tumoral a longo prazo e monitorizar posibles toxicidades tardías. Tamén subliñan que os resultados proveñen de centros con protocolos e tecnoloxía homoxénea, polo que a extrapolación a contornos con menor experiencia debe facerse con cautela. Os investigadores chaman a continuar con estudos comparativos e, no seu caso, ensaios aleatorizados que contrasten directamente a SBRT cos esquemas convencionais. A comunidade oncolóxica valora positivamente os datos, pero reclama prudencia ata dispoñer de series máis longas.
Para os pacientes, ademais da redución do tempo de tratamento, a SBRT ofrece vantaxes prácticas: menor número de consultas, menor necesidade de desprazamentos e un retorno máis rápido á actividade cotiá. O emprego do xel espazador consolidou a estratexia para protexer o recto e minimizar efectos adversos gastrointestinais, unha preocupación habitual na radioterapia prostática. Os oncólogos implicados insisten en que a decisión terapéutica debe individualizarse, tendo en conta factores como a idade, comorbilidades, estadio tumoral e preferencia do paciente.
En termos de saúde pública, a difusión destes resultados en revistas especializadas e a súa discusión en congresos podería acelerar a incorporación da SBRT nas guías clínicas para pacientes seleccionados. A combinación de eficacia temperá, comodidade para o paciente e optimización de recursos converte este enfoque nunha opción prometedora, aínda que a súa consolidación dependerá da confirmación dos achados a longo prazo. Mentres tanto, os equipos multidisciplinares seguirán avaliando caso por caso a idoneidade de ofrecer esta alternativa a quen reciben un diagnóstico de cancro de próstata localizado.
