Manuel Rico, natural de Ferrol e alumno do mestrado de Neurociencia da Universidade de Oxford, iniciará en setembro unha tese que investigará a relación entre o cerebelo e as enfermidades neurodexenerativas empregando un escáner OPM‑MEG que permite rexistrar a actividade de todo o cerebro en tempo real. Chegou a Oxford en 2025 para cursar o posgrao e obtivo unha bolsa de posgrao da fundación «la Caixa» que cobre parte do proxecto, aínda que aínda necesita financiamento adicional. O obxectivo declarado do seu traballo é entender como se comunica o cerebelo con outras áreas cerebrais e explorar novas terapias de estimulación para trastornos como o Parkinson. A elección da institución responde tanto á dispoñibilidade de tecnoloxía punteira como ao atractivo académico do centro.
Rico, nado en 2001, acumula xa estadías en centros de referencia internacional: Universitätsmedizin Berlin, o Instituto de Células Madre de Harvard e o Massachusetts General Hospital figuran na súa traxectoria recente. O seu nome apareceu o pasado ano na Nova 111 List como un dos dez estudantes españoles con máis proxección en saúde e ciencias biolóxicas, recoñecemento que contribuíu a abrirlle portas no circuíto académico. A bolsa de posgrao axuda a sufragar parte dos custos do mestrado e da tese, pero para completar o proxecto calcula que fará falta unha inversión adicional de 120.000 euros. Por esa razón permanece aberto a propostas e colaboracións que permitan levar a termo o estudo.
A fascinación de Rico polo cerebelo afianzouse durante a súa estadía no Massachusetts General Hospital, onde comezou a interesarse polo papel desta estrutura máis alá do control motor. A pesar do seu pequeno tamaño relativo en volume, o cerebelo concentra unha gran proporción das neuronas do sistema nervioso e a súa implicación en procesos cognitivos e en patoloxías psiquiátricas e neurolóxicas gañou atención nos últimos anos. «O cerebro é un misterio precioso de coñecer», afirma Rico ao explicar por que decidiu orientar a súa carreira cara esa porción do encéfalo tradicionalmente pouco estudada. En particular, subliña o seu interese por entender as conexións do cerebelo en enfermidades como o Parkinson e o autismo.
O proxecto apoiarase na tecnoloxía OPM‑MEG do Oxford Centre for Human Brain Activity, un sistema que, a diferenza de técnicas convencionais, permite gravar a actividade de todo o cerebro de forma simultánea e en tempo real sen as limitacións dos detectores estáticos. Esta capacidade resulta clave para captar sinais procedentes do cerebelo, que adoitan perderse con outros métodos pola súa ubicación e pola natureza das súas emisións eléctricas. Segundo Rico, dispoñer de mapas temporais e espaciais da actividade cerebelosa facilitará comprender o seu diálogo coa corteza e outras estruturas e ampliará as posibilidades de deseñar protocolos terapéuticos de estimulación cerebral.
Rico desenvolverá a súa investigación como parte do grupo liderado pola investigadora Caroline Nettekoven dentro do marco do mestrado, e a tese estenderase a partir de setembro cun enfoque experimental que combinará ensaios en suxeitos sans e en pacientes con patoloxías neurodexenerativas. O equipo en Oxford acaba de incorporar o equipo OPM‑MEG, o que coloca ao centro nunha posición vantaxosa para este tipo de estudos longitudinais. Os resultados, segundo o mozo investigador, poderían sentar as bases para ensaios clínicos de estimulación dirixidos a mellorar síntomas motores e cognitivos en enfermidades como o Parkinson.
A pesar da súa xuventude, Rico amosa a determinación de quen aprendeu a moverse en distintos contornos científicos internacionais e a defender proxectos ambiciosos. Chegou a Oxford coa intención de pasar un ano, pero confesa que a experiencia lle fixo querer quedar máis tempo; a cidade británica lémbralle a Santiago de Compostela, onde se criou e estudou Medicina, «pero con menos chuvia; saín gañando nese sentido», bromea. A súa traxectoria reflicte unha combinación de mobilidade internacional, formación clínica e curiosidade pola investigación básica aplicada.
O asunto económico é, con todo, unha barreira habitual para propostas que requiren tecnoloxía de alto custo e seguimentos prolongados. Rico estima que fan falta 120.000 euros adicionais para completar a fase experimental e sufragar parte do persoal e da análise de datos, polo que está a contactar con fundacións, entidades públicas e posibles socios industriais. Reclamar recursos non lle resulta alleo: as súas experiencias previas e o recoñecemento recibido permítenlle plantexar o proxecto cun respaldo académico sólido que pode atraer financiamento externo.
O traballo de Rico inscríbese nun cambio de paradigma na neurociencia que pon o cerebelo no centro de preguntas sobre cognición, linguaxe e afecto, así como sobre o deterioro neurolóxico. Se a súa investigación logra mapear con precisión como interactúa o cerebelo con outras rexións, abrirá vías para terapias máis dirixidas e personalizadas en trastornos que hoxe teñen tratamentos limitados. Para o mozo investigador galego, ese avance non é só un reto científico: é a oportunidade de explorar «un misterio precioso» que, espera, redundará en beneficios clínicos palpables para pacientes con enfermidades neurodexenerativas.
