Un xuízo cunha cadeira baleira: o atropelo de San Cibrao das Viñas chega á vista oral sen a súa vítima

Cando o pasado verán de 2023 unha muller foi atropelada por unha motocicleta no concello ourensán de San Cibrao das Viñas, dificilmente podía imaxinar que o seu caso acabaría convertido nun dese expedientes xudiciais que din máis sobre as gretas do sistema que sobre o feito en si. Tres anos despois, o asunto está chamado a chegar ao banco: a vista oral quedou sinalada para o vindeiro 23 de febreiro, despois de que a audiencia preliminar celebrada na Sección Penal de Ourense pechase a porta a un final negociado.

A tentativa de conformidade entre as partes non prosperou. Con ese fracaso, o caso pasará pola vía ordinaria, con todas as incertezas que iso conleva. E son moitas, porque o relato que chegou até aquí acumula elementos pouco habituais: unha moto presuntamente subtraída, un condutor sen permiso de condución, unha conduta posterior que oscila entre a ocultación e o arrepentimento, e unha resolución do Ministerio Público que decidiu non imputar delito algún polo atropelo.

Unha instrución con decisións cando menos discutibles

Repasemos os feitos tal como trascendieron. O condutor, carecendo de carné, circulaba presuntamente cunha motocicleta roubada cando impactou contra a peoá. Tras o golpe, escondeu o vehículo e —este é quizais o matiz que humaniza un expediente por demais escuro— prestou auxilio á vítima. Semanas máis tarde acabou confesando a súa implicación.

Con todo, a conclusión da instrución apunta nunha dirección que a primeira vista resulta contraintuitiva: nin a subtracción nin o atropelo derivaron nunha imputación por delito grave relacionado co accidente. A razón, segundo apuntou a Guardia Civil, estaría na propia conduta da vítima: camiñaba polo centro da calzada e sen chaleco reflectente, circunstancias que levaron a descartar a existencia dunha neglixencia grave na orixe do sinistro.

Onde queda a responsabilidade de quen circulaba sen carné e cunha moto allea?

Aquí ábrese o debate de fondo. Que un peón circule de noite sen elementos reflectentes e por un lugar inadecuado pode efectivamente modular a responsabilidade do condutor en sede penal. O Código Penal esixe, para apreciar delitos contra a seguridade viaria ou de imprudencia grave, un compoñente de desatención relevante por parte de quen conduce. Pero é irrelevante que quen ía aos mandos carecera de autorización e se desprazase sobre un vehículo que non lle pertencía?

A resposta xudicial, de momento, parece ser que si o é a efectos do atropelo, aínda que o caso segue vivo por outras vías. Que exista xuízo oral significa que algunha imputación subsiste —a subtracción do vehículo, a ausencia de permiso ou ambas—, pero o asunto central, o dano causado a unha persoa que tivo que someterse a cirurxías traumatolóxicas complexas, quedou sen tradución penal.

É un patrón que os operadores xurídicos coñecen ben: a fronteira entre a imprudencia punible e o infortunio debúxase con frecuencia en agravantes comparadas. Se a vítima asumiu un risco elevado ao camiñar sen visibilidade polo eixo da vía, o tribunal pode concluír que o nexo de atribución se debilita, por moito que o condutor partise xa dunha posición irregular. O problema é que esa lóxica penalista choca frontalmente coa intuición cidadá da xustiza: alguén morreu —aínda que anos despois e por outras causas— tras un encontro cunha moto roubada conducida sen carné, e ninguén responde por iso.