Un mes de alerta no Lérez: a seca instálase na conca pontevedresa sen data de saída

Canto tempo pode unha conca aguantar coa billa da choiva practicamente pechada? A pregunta xa non é retórica no sur de Galicia. O sistema do río Lérez acumula un mes completo en situación de alerta por escaseza hídrica, o segundo chanzo máis serio do plan autonómico fronte á seca, e as administracións non ven aínda condicións para retirar as medidas de aforro.

A Oficina Técnica da Seca da Xunta resolveu este xoves prorrogar ese nivel de alerta para a unidade territorial do Lérez e a ría de Pontevedra, unha decisión que mantén activas as restricións e os controis de consumo nos vinte concellos que dependen desta conca: Beariz, Barro, Bueu, Campo Lameiro, Cangas, Cerdedo-Cotobade, A Estrada, Forcarei, A Lama, Marín, Meaño, Meis, Moaña, Moraña, Poio, Pontevedra, Sanxenxo, Silleda, Vilaboa e Covelo. O mesmo criterio aplícase aos sistemas do Anllóns e da costa ata o límite con Arteixo, e tamén en Baiona.

O calendario preocupa máis que a propia seca

Máis alá da persistencia dos caudais baixos, o que realmente chama a atención dos técnicos é cando comezou todo. A prealerta por escaseza moderada decretouse no Lérez o pasado 8 de xullo, unha data notablemente temperá se se compara cos episodios de 2023, 2024 e 2025. Este ano, a falta de precipitacións desde abril —agás algún chubasco illado— e as temperaturas elevadas provocaron un descenso pronunciado dos caudais cando o verán nin sequera arrincara de verdade.

Que unha conca entre en prealerta antes da metade do ano hidrolóxico deixa pouco marxe de manobra. Cada semana sen choivas significativas sumada a unha arranque tan precoz debuxa un escenario no que os recursos se esgotan antes e a recuperación, se chega, necesitará máis tempo do habitual.

Vinte concellos baixo as mesmas regras de aforro

A extensión territorial do episodio é outra das súas sinais de identidade. Non se trata dun problema circunscrito á cidade de Pontevedra nin aos concellos ribereños do curso alto: a alerta abrangue desde comarcas interiores como a de A Estrada ou Forcarei ata o litoral do Salnés, Morrazo e as Rías Baixas. A unidade hidrolóxica do Lérez e a súa ría funciona como un sistema interconectado, de modo que o que ocorre nas cabeceiras remata condicionando os caudais e os niveis na desembocadura.

As medidas vixentes nestes concellos combinan o control do consumo con recomendacións de aforro, unha batería de instrumentos prevista no plan especial de seca para frear o deterioro dos recursos mentres persistan as condicións adversas. A iso súmase que a Xunta estendeu en paralelo a prealerta a outra unidade territorial, ampliando o mapa galego de zonas vixiadas.

O debate de fondo: máis encoros fronte a mellor xestión

A crise hídrica reavivou ademais unha discusión que a administración autonómica non pensa pechar: a aposta por construír novos encoros como ferramenta fronte á irregularidade das precipitacións. o Executivo galego ratificou recentemente esa orientación dentro da súa planificación contra a seca, aínda que matizándoa coa fórmula de analizar «caso por caso» cada proposta. Críticos e defensores desa estratexia discrepan sobre se a solución pasa por máis infraestruturas de regulación ou por políticas de demanda máis esixentes.

O dato de que a alerta se manteña incluso despois de rexistrarse episodios de choiva nas últimas semanas suxire, en calquera caso, que o problema non se resolve cun temporal pasaxeiro. Os solos e os caudais necesitan precipitacións sostidas para reverter meses de déficit.