Violencia intrafamiliar: un caso máis que reabre a pregunta sobre a atención aos enfermos mentais

Que ocorre cando o coidador dunha persoa maior atravesa, el mesmo, unha crise que ninguén atende? A pregunta volve con forza tras os feitos ocorridos en Ponteareas, onde a Guardia Civil investiga a morte dunha muller octoxenaria, presuntamente ás mans do seu propio fillo, na vivenda que ambos compartían no casco urbano desta vila duns 23.000 habitantes.

A vítima, de 81 anos e con mobilidade reducida —estaba encamada—, presentaba varias feridas de arma branca, segundo as primeiras informacións. O detido, de 60 anos, non foi localizado no domicilio: a Policía Nacional interceptouno no hospital vigués Álvaro Cunqueiro, onde chegou tras lesionarse a si mesmo despois do suceso. Alí, segundo trascendiu, tería recoñecido o ocorrido.

A atención ao maior, no punto de mira

Un dos aspectos que máis inquietude xera no contorno do caso é o papel de coidador que desempeñaba o fillo. Quen coñecían a familia apuntan que era el quen se ocupaba habitualmente do día a día da súa nai, unha tarefa que, neste escenario, recaía sobre unha persoa con un trastorno psiquiátrico crónico. A combinación de coidados non profesionalizados, illamento e patoloxía mental sen recursos de apoio suficientes é un patrón do que os expertos levan anos advertindo.

Non se trata de xustificar: a lei deberá aclarar que ocorreu nesa vivenda da rúa de Os Carballos e que responsabilidade penal corresponde ao detido. Pero si de preguntar por que en tantas familias galegas o peso de coidar os maiores descansa sobre os ombreiros dun só fillo, a miúdo sen formación, sen relevo e sen supervisión sanitaria continua.

Un concello conmocionado

Ponteareas, na conca do Tea, non está afeita a feitos desta gravidade. A nova circulou con rapidez pola comarca e a investigación da Guardia Civil continúa aberta mentres a autoridade xudicial determina os pasos procesais, incluída a valoración da situación psicolóxica do detido, elemento que poderá resultar determinante na cualificación xurídica dos feitos.

O caso súmase á lista de episodios de violencia intrafamiliar que periodicamente salpican a Galicia e que adoitan ter un denominador común: fogares nos que a dependencia, a idade avanzada e os problemas de saúde mental conflúen sen unha rede de apoio pública suficiente que detecte as situacións de risco antes de que sexa tarde.

Preguntas pendentes

Quedan por coñecer detalles esenciais: se existía algún historial de incidentes previos no domicilio, se os servizos sociais ou sanitarios tiñan constancia da vulnerabilidade do contorno, e de que maneira o home accedeu a unha arma branca. A autopsia e as diligencias en curso deberán arrobar luz sobre estes extremos.

O que xa parece claro é que a traxedia de Ponteareas non pode quedar reducida a unha crónica de sucesos máis. Detrás hai unha dobre vítima potencial —unha muller maior dependente e un fillo enfermo que probablemente nunca recibiu a atención integral que precisaba— e un sistema de coidados que volve quedar baixo sospeita. Mentres esa carencia non se aborde de forma estrutural, a pregunta que abre este artigo seguirá tendo vixencia, e os titulares como o deste domingo seguirán repetíndose.