Violeta Alonso, presidenta do Consejo General de la Ciudadanía Española en el Exterior (CGCEE), saudou este marzo de 2026 a aprobación por parte do Gobierno dun Real Decreto que amplía o acceso á asistencia sanitaria para españoles residentes fóra de España, pero pediu que a norma cubra máis supostos para responder á realidade da emigración. Alonso valorou o paso dado polo Executivo ao reforzar a universalidade e simplificar trámites, aínda que advertiu de que a reforma non incorpora varias propostas que o Consejo tiña remitido. A reacción do órgano consultivo prodúcese tras o acordo do Consejo de Ministros, que presentou a medida como un avance na protección sanitaria da cidadanía.
O texto aprobado extende a cobertura a españoles de orixe residentes no exterior e aos seus familiares durante estancias temporais en España sempre que non conten con outra protección a través de convenios internacionais ou da normativa de seguridade social. A reforma pretende reducir a vinculación da atención sanitaria a situacións laborais ou de pensión e facilitar o acceso a prestacións financiadas con fondos públicos. O Executivo defendeu a iniciativa como unha forma de achegar o sistema a quen manteñen vínculos co noso país pero carecen de cobertura puntual.
Desde o CGCEE, Alonso considerou que a norma corrixe, en parte, unha carencia de longo percorrido para quen viven fóra de España e visitan o país. Subliñou que o decreto atende demandas históricas da institución ao ampliar a protección máis alá de traballadores e pensionistas, o que permitirá a un maior número de persoas acceder á atención sanitaria pública durante estancias temporais. Con todo, insistiu en que o avance é parcial e que quedan cuestións relevantes por resolver.
Ata agora, a cobertura sanitaria para quen residen no estranxeiro estaba condicionada en moitos casos a ter cotizado ou a ter a condición de pensionista, o que deixaba fóra a grupos numerosos. Co novo marco normativo, estes límites flexibilízanse e facilítase a incorporación temporal ao sistema a colectivos que antes carecían de amparo. Para as comunidades de emigrantes, especialmente as antigas correntes de emigración desde Galicia, isto supón un alivio práctico nos desprazamentos por motivos de saúde ou familiares.
O Consejo tiña planteado ao Gobierno varias propostas que non foron recollidas no texto final, explicou Alonso. Entre esas demandas figuraban estender a cobertura a todos os españoles, non só aos de orixe; permitir que os beneficiarios familiares accedan independentemente de se acompañan ou non ao titular; ampliar o concepto de familia para incluir ascendentes e outros dependentes; e revisar os criterios de discapacidade para maiores de 26 anos en países con normativas distintas. Estas modificacións, segundo o órgano consultivo, farían a norma máis coherente coa diversidade das familias no exterior.
Alonso argumentou que incorporar esas suxestións evitaría situacións de desigualdade que hoxe persisten e facilitaría unha aplicación máis xusta dos dereitos recoñecidos. Sinalou ademais que a pluralidade de réximes administrativos e de estruturas familiares nos distintos países esixe solucións flexibles e non fórmulas ríxidas que deixen a cidadáns fóra do sistema. O Consejo manterá o seguimento do desenvolvemento regulamentario e da implementación práctica do decreto para detectar posibles lagunas.
Aínda que o CGCEE cualifica o decreto como un paso adiante, a presidenta deixou claro que o traballo non remata coa súa aprobación. A institución prevé continuar a súa labor de interlocución co Ministerio de Sanidad e con outros departamentos para intentar que as futuras revisións atendan as carencias detectadas. Na súa opinión, unha atención sanitaria realmente universal aos españoles no exterior debe contemplar a variedade de escenarios administrativos e familiares que caracterizan a estas comunidades.
Para as asociacións de emigrantes e as oficinas consulares, a norma pode traducirse en trámites menos engorrosos e en maior seguridade xurídica para quen regresan temporalmente por motivos asistenciais. Con todo, a plena efectividade dependerá da concreción dos procedementos e da coordinación coa normativa internacional de seguridade social. O CGCEE insiste en que seguirá presentando informes e propostas para que a reforma alcance a máis persoas e reduza as desigualdades entre distintos colectivos de españoles residentes fóra do país.
