Vivir nun contedor: a cara incómoda dos terreos baleiros en Lugo

¿Cantas parcelas pechadas hai nas cidades galegas que, sin máis, ninguén mira? A pregunta vén a propósito do ocorrido esta semana na rúa Mondoñedo de Lugo, onde un particular descubriu que a súa propiedade acollía, desde había tempo, unha vivenda improvisada no lugar menos pensado: o interior dun contedor de obra.

O achado produciuse da maneira máis cotiá imaxinable. O dono do solar achegouse a parcela para desbrozar a maleza que a cubría e topouse cunha parella que convertera aquel recipiente metálico abandonado no seu fogar. Ante a situación, o propietario pediu presenza policial como precaución e presentáronse dous dotacións da Policía Nacional.

Unha saída sen incidentes, pero con preguntas pendentes

O desenlace foi tranquilo. O home e a muller, ambos de mediana idade, abandonaron o recinto sen opoñer resistencia e sen que se rexistrase altercado algún. Pero houbo un detalle que revela a dimensión humana do caso: os desaloxados preguntaron aos axentes se existía algunha vía para acceder aos servizos sociais municipais e recibir unha solución habitacional. É dicir, non se trataba dunha ocupación oportunista, polo menos segundo o trascendido, senón de persoas que carecían de onde vivir.

Esa distinción importa. O debate público sobre inmobles ocupados adoita xirar en torno á propiedade e a seguridade, e con razón: ninguén discute o dereito dun dono a recuperar o seu solar. Pero cando quen ocupan un espazo son persoas sen teito, a ecuación complícase. Desaloxar resolve o problema do propietario; non resolve, en absoluto, o problema de quen durmiron esa noite sen un lugar ao que volver. Que resposta recibe unha parella que pregunta por unha alternativa habitacional tras saír dun contedor?

O solar que levaba máis dunha década esquecido

Hai outro dato que merece lectura pausada: o contedor levaba máis de dez anos abandonado nesa parcela, delimitada unicamente por un valado metálico de carácter fráxil. Unha década é tempo suficiente para que calquera espazo urbano sen uso se degrade en algo máis que un problema estético. A maleza, a inseguridade do peche e a ausencia de mantemento converten estes solares en puntos cegos da cidade: lugares que deixan de ser visitados e acaban sendo utilizados precisamente por quen non teñen outra opción.

O propietario, tras o episodio, reforzou o peche da finca e comunicou a súa intención de retirar o contedor nos próximos días. É unha solución lóxica desde a súa posición: mentres o recipiente siga alí, a tentación de reocupar o espazo existirá. Pero tamén subliña unha realidade incómoda: o problema non desaparece cun valado máis robusto, só trasládase.

Unha queixa veciñal que viña de lonxe

O ocorrido non foi unha sorpresa absoluta para o contorno. A plataforma SOS Milagrosa-Lugo Norte xa alertara en repetidas ocasións da situación deste solar, recollendo as queixas de residentes da rúa. De feito, o colectivo fixo público en xuño do ano pasado que unha persoa sen fogar utilizaba esporadicamente o recinto. É dicir, había avisos previos de que aquela parcela cumpría, de facto, unha función habitacional marxinal, e aínda así nada cambiou ata que o destino quixo que fose o propio dono quen tropezase coa realidade ao achegarse a desbrozar.

Este patrón é recoñecible en moitas cidades medias galegas: solares privados en zonas céntricas que acumulan anos de abandono, plataformas veciñais que denuncian sen obter resposta e administracións que actúan só cando se produce un incidente concreto. A pregunta que debería plantexarse non é só quen tiña razón neste caso —o propietario, evidentemente, tiña dereito a recuperar o seu espazo—, senón por que fai falta un desaloxo para que un problema sinalado durante meses entre na axenda.