A carreira cara á costa: cando as orcas persequen a vela nas Rías Baixas

Dúas interaccións con cetáceos en menos dun día. Os navegantes de recreo que surcan as rías de Pontevedra e Vigo atopáronse este fin de semana cunha realidade que xa non resulta excepcional no atlántico ibérico: a presenza persistente de grupos de crías de orca que se achegan ás embarcacións, nalgúns casos con consecuencias materiais serias para quen navega.

O primeiro episodio desencadeouse a última hora do sábado, pouco despois das sete da tarde. Un veleiro que regresaba a O Grove tras competir na regata do Trofeo Ignacio Montenegro foi abordado por catro exemplares fronte ao litoral de Portonovo, nas inmediacións de Camouco e Picamillo. O balance: un temón danado con perda de fragmentos de poliéster e unha capacidade de manobra sensiblemente reducida.

Unha regata que terminou con chamada de socorro

A nova chegou a terra da forma máis inesperada. Mentres o club organizador celebraba a entrega de premios da proba, un membro da tripulación que esperaba no porto recibía a chamada dos seus compañeiros no mar comunicando o encontro cos cetáceos. Os navegantes activaron o protocolo habitual: avisaron a Salvamento Marítimo Fisterra e solicitaron asistencia.

Finalmente non fixo falta que a unidade de rescate saíse ao seu encontro. Os tripulantes conseguiron chegar polos seus propios medios á costa de O Grove, aínda que a embarcación necesitará unha substitución completa do temón, o que dá unha idea da forza coa que estes animais poden golpear unha estrutura deste tipo.

O fenómeno non se limita aos golpes

O chamativo do fin de semana é que a actividade destas especies na zona non se reduciu aos dous incidentes. Ese mesmo sábado, a tripulación dunha empresa de transporte marítimo de pasaxeiros que operaba a ruta Sanxenxo-Portonovo-Cíes avistou dous exemplares fronte á costa de A Vela, a unhas dúas millas ao oeste de Cabo Udra e en rumbo cara á illa de Ons. E ao día seguinte, a ría de Vigo rexistrou outro episodio similar ao do sábado.

Que está a empurrar estes mamíferos mariños a achegarse tanto ao tráfico náutico das Rías Baixas? A ciencia aínda manexa hipóteses abertas —desde a curiosidade xuvenil até o xogo cos temóns—, pero o certo é que as interaccións con orcas convertéronse nunha variable que os regatistas e patróns de recreo galegos deben ter cada vez máis presente nas súas travesías.

Un reto para a náutica de recreo

Os danos descritos no veleiro de O Grove ilustran o principal risco destes encontros: a perda parcial ou total da capacidade de goberno da nave, unha situación potencialmente grave se se produce lonxe da costa ou con mal tempo. Por iso, as recomendacións das administracións mariñas insisten en non deterse, non achegarse voluntariamente aos animais e avisar de inmediato a Salvamento Marítimo cando se detecta a súa presenza.

O fin de semana deixa unha dobre lección para quen navega por estas augas. Por un lado, a coexistencia coas orcas esixe preparación e calma: a tripulación do veleiro afectado soubo xestionar a emerxencia e evitou un desenlace peor. Por outro, os avistamentos repetidos en apenas 24 horas confirman que estas rías son un corredor vivo para os cetáceos, e que a seguridade náutica en Galicia debe asumilo como parte da paisaxe. O mar é de todos; tamén delas.

Con información de medios galegos